Toplotni talas zahvatao je Crnu Goru ali i zemlje u regionu, cijeli Balkan i djelove istočne Evrope.

Foto: Ilustracija, Pixabay

Balkan i djelovi istočne Evrope su pod toplotnim talasom od početka jula, a predviđa se da će vrućina potrajati još dvije nedelje, piše meteorološka služba Severe Weather Europe.

"Ovo je istorijski toplotni talas sa dnevnim temperaturama koje prelaze prag od 40°C. Najintenzivniji je na Balkanskom poluostrvu i u istočnoj Evropi. Zagrijavaju se i mora u mediteranskom regionu, mjestimično dostižući 30°C. Prema prognozama globalnog modela vremena, temperature će tokom jula ostati znatno iznad prosjeka širom južne i istočne Evrope. Za Balkansko poluostrvo prognoziraju se rekordne vrijednosti za ovu nedjelju", piše SWE.

Toplotni talas će trajati još 7 do 10 dana
"Jul je poznat kao najtopliji mjesec ljeta, ali temperature ovih dana i narednih 7-10 dana biće znatno više od prosjeka. Dnevni prosek u mnogim regionima biće za oko 10 stepeni viši od prosjeka", najavljuje SWE.

Dodaju da je za ovu situaciju zaslužna toptlotna kupola.

Šta je toplotna kupola?
Toplotna kupola je meteorološki fenomen u kojem se velika masa vrućeg vazduha zarobi iznad određenog područja, izazivajući ekstremne temperature. Normalno, topli vazduh, koji je tanji od hladnog vazduha, ima tendenciju da se podigne. Međutim, jak sistem visokog pritiska može spriječiti ovo podizanje i širenje i prisiliti topli vazduh da ostane zarobljen blizu površine u određenom području. U tom smislu, sistemi visokog pritiska djeluju kao pokrivač ili kupola nad određenom površinom.

Atmosferski fizičar Branko Grisogono, profesor sa zagrebačkog Filozofskog fakulteta, tumači da "pojačana suspenzija u jakom anticiklonalnom vazdušnom polju ne dozvoljava duboku vlažnu konvekciju i isparavanje, već svojim snažnim 'poklopcem' čini suprotno – sprečava miješanje i ventilaciju vazduha".

"Ovo se najčešće dešava kada je mlazni tok, polarni ili suptropski, preslab, a ovo slabljenje je nešto što se dešava u ovim trenutnim klimatskim promjenama", dodaje Grisogono.

Začarani krug
Sunčeva energija zagrijava zemlju, a to zagrijano tlo zatim zagrijava vazduh iznad njega. Bez mogućnosti da se podigne i rasprši, zagrijjani vazduh ostaje blizu tla, gdje nastavlja da se zagrijava. Kondenzuje se ispod kupole, a kako je njegova ukupna toplota zarobljena u manjoj zapremini, njena temperatura dalje raste.

Visok pritisak takođe sprečava nastanak oblaka i padavina, što znači da prostor ispod termalne kupole ostaje suv i osunčan, što, pak, dodatno povećava temperaturu.

Jedan od ekstremnih primjera toplotne kupole desio se 2021. godine u Sjevernoj Americi, kada su zapadni djelovi SAD i Kanada doživjele rekordne temperature koje su prelazile 40°C, što je izazvalo brojne zdravstvene probleme i šumske požare.