Pripravnici u sudovima i državnim tužilaštvima naveli su da su uputili zahtjeve za zakazivanje sastanaka sa predstavnicima nadležnih Ministarstava kako bi se riješila situacija u vezi sa njihovim zaradama.

Foto: Youtube screenshot/Državno tužilaštvo Crne Gore, arhiva

Oni su u saopštenju pojasnili postupak i uslove koje je neophodno ostvariti za sticanje zvanja pripravnika.

“Prvenstveno, pored opšteg uslova koji se odnosi na završeni četvorogodišnji program studija na pravnom fakultetu u nivou stručne kvalifikacije VII-1 (zvanje specijaliste pravnih nauka, odnosno diplomiranog pravnika), koji predstavlja polazni i neophodni uslov od čije ispunjenosti zavisi da li kandidat može steći pravo polaganja ispita za provjeru kvalifikovanosti za obavljanje prakse u sudu, odnosno državnom tužilaštvu, tzv. “pravosudni ispit u malom”. Navedeni uslov je dodatno opterećen važećim promjenama u oblasti obrazovanja, pa je tako većina trenutnih pripravnika (a što će važiti i za nadolazeće kandidate) morala imati završen petogodišnji program studija (3+2) na pravnom fakultetu u nivou stručne kvalifikacije VII-2 (master)”, rekli su u saopštenju.

Kako su dodali, nakon polaganja, a ukoliko na osnovu ostvarenog rezultata i slobodnih radnih mjesta to bude slučaj, radni odnos se zasniva shodno javnom oglasu koji raspisuje Vrhovni sud Crne Gore, odnosno Vrhovno državno tužilaštvo, te kandidat zasniva radni odnos u trajanju od tri godine, a kako to i egzistira u rješenjima donijetim prilikom zasnivanja radnih odnosa za pripravnike.

“Inicijalni povod za reagovanje pripravnika predstavlja postupanje nadležnog Ministarstva finansija Vlade Crne Gore, koje se ogleda u diskriminaciji po osnovu radnog mjesta u odnosu na sve zaposlene sa VII-1 stepenom stručne kvalifikacije, a što smatramo nedopustivim, i to u pogledu primjene Zakona o radu, preciznije Izmjenama i dopuni Zakona o radu (Službeni list CG br. 86/2024) kojim je u odredbi čl. 2 regulisana minimalna zarada za zaposlene na radnim mjestima do V nivoa stručne kvalifikacije koja iznosi 600 eura i minimalna zarada za zaposlene sa VI i višim nivoom kvalifikacije obrazovanja koja iznosi 800 eura”, navodi se u saopštenju koje potpisuje predstavnik pripravnika u sudovima i državnim tužilaštvima Luka Jovićević.

Kako su kazali, predstavnici nadležnog Ministarstva su u komunikaciji sa predstavnicima sudova i državnih tužilaštava, ocijenili da u odnosu pripravnika ne stoji dosljedna primjena citirane odredbe Zakona o radu.

“Za ovakav stav, nadležni utemljenje “nalaze” u odredbi čl. 13 Opšteg kolektivnog ugovora, kojom je propisano da se zarada pripravnicima utvrđuje u visini koja ne može biti manja od 70% zarade odgovarajuće grupe poslova iz čl. 11 i čl. 12 tog kolektivnog ugovora (kojim članovima su definisane grupe poslova sa koeficijentima za utvrđivanje zarada po osnovu složenosti postignutih ishoda učenja). Što bi u konkretnom slučaju značilo da koeficijent složenosti poslova za pripravnike iznosio 7.14”, dodaju u saopštenju.

S tim u vezi, ovakav stav Ministarstva predstavlja, prema njihovim riječima, proizvoljno tumačenje zakonskih odredbi, koji bi bio u direktnoj suprotnosti sa odredbama važećeg Zakona o radu.

“Ovo iz razloga što Zakon o radu predstavlja krovni zakon, te samim tim predstavlja i izvor radnog prava, što implicira da se hijararhijski posmatrano Zakon o radu nalazi na vrhu, a potom se nižu Opšti kolektivni ugovor, kolektivni ugovori i ugovori o radu. Shodno hijararhijskom nizu, pretpostavlja se obaveza usklađivanja svih drugih akata sa Zakonom o radu, što bi značilo da se tim aktima zaposlenima ne smije predviđeti manji obim prava u odnosu na Zakon o radu, kao ni nepovoljniji uslovi rada. Pojašnjenja radi, pod povoljnijim uslovima rada podrazumijevaju se, između ostalog, uslovi za ostvarivanje prava iz radnog odnosa”, rekli su u saopštenju.

Kako su naveli, sve navedeno jasno ukazuje da nema mjesta prioritetnoj primjeni Opšteg kolektivnog ugovora u odnosu na Zakon o radu, odnosno da je mogućnost ovakvog derogiranja isključena a kako to nalazi nadležno Ministarstvo, jer bi se u tom slučaju pripravnicima pružio manji obim rada i nepovoljniji uslovi rada, što po automatizmu povlači primjenu odredbi Zakona o radu.

“Na osnovu navedenog, ističemo da su se stekli svi uslovi za primjenu minimalne zarada iz odredbe čl. 2 važećeg Zakona o radu, te da na tom putu ne postoje pravne, niti druge prepreke. Da je tako, potvrđuje i samo Ministarstvo u Uputstvu za obračun minimalnih zarada u sistemu za Centralizovani obračun zarada dostavljenom sudovima i državnim tužilaštvima, iz kojeg proizilazi sljedeće:”…iz navedenog proističe da je po granskom kolektivnom ugovoru za oblast uprave i pravosuđa, minimalna zarada: do koeficijenta 6.80 u iznosu od 600,00 eura i od koeficijenta 7.00 u iznosu od 800,00 eura..”. Iz navedenog se da zaključiti da i stav Ministarstva isključuje svaku mogućnost neprimjenjivanja minimalne zarade u odnosu na pripravnike, ali ostaje nejasno i sporno zašto nadležno Ministarstvo odbija da postupi u skladu sa vlastitim Uputstvom”, smatraju pripravnici.

Ukazuju da bi usljed ovakvog postupanja nadležnog Ministarstva, zarada pripravnicima ostala na dosadašnjem nivou uz određene oscilacije u rasponu od 593 do 625 eura, te da bi bila ispod ili u rangu zarade za zaposlene do V nivoa stručne kvalifikacije koja iznosi 600 eura, a u bitnom niža od minimalne zarade za zaposlene sa VI i višim nivoom kvalifikacije obrazovanja koja iznosi 800 eura, čime bi se, navode, obezvrijedio sav prethodno uloženi trud koji ih je doveo do radnih mjesta koje sada obavljaju.

“Takođe, valja istaći i činjenicu da većina pripravnika živi upravo od zarada koju ostvaruju po osnovu rada, da među nama ima porodičnih ljudi, a da je veliki broj pripravnika izložen preseljenju u drugim Opštinama ili svakodnevnim dugtrajnim putovanjima do mjesta obavljanja rada, pa bi ovakav potez nadležnog Ministarstva bio direktan udar na našu egzistenciju. Sve navedeno, ne odgovara ni stanju u kojem se pravosuđe nalazi, a koje se odnosi na ogroman postojeći deficit u broju zaposlenih, a što će za konačnu posljedicu imati smanjenje i ovako mizerne zainteresovanosti za ovu oblast, čime će se u konačnom anulirati mogućnost da mi, pripravnici koji su se odvažili da pristupe ovako odgovornom pozivu, budemo kamen temeljac budućnosti pravosuđa i svojim trudom doprinesemo otklanjanju navedenog stanja”, saopštili su pripravnici u sudovima i državnim tužilaštvima.

Kako su kazali, ono što ostaje sigurno, jeste činjenica da bi se ovakvim postupanjem koje, kako navode, sada već predstavlja kontinuirani odnos vlasti prema njima, jedino “derogirala” njihova budućnost koju su vezali za oblast pravosuđa, te u konačnom isto je u suprotnosti sa ciljem programa Evropa sad 2 a koji se zasniva na poboljšanju životnog standarda građana.

“Najavljujemo da smo zahtjeve za zakazivanje sastanaka sa predstavnicima nadležnih Ministarstava već uputili, po kojim zahtjevima očekujemo hitna postupanja a sve radi našeg aktivnog uključivanja u procesu rješavanja ove situacije”, zaključuju u saopštenju.