Premijer Milojko Spajić uputio je predstavnicima studentske grupe “Kamo śutra” odgovor na zahtjeve koje su uputili 23. januara 2025. godine. U odgovoru navodi da su svi članovi Vlade do jednog podložni promjeni nakon evaluacije rada i detaljne analize učinka, od kojih će zavisiti konačne odluke.

Foto: Skupština Crne Gore/M.Matković, arhiva

Njegov odgovor prenosimo u cjelosti:

"Sa pažnjom sam sagledao obraćanje koje ste mi uputili 23. januara 2025. godine, a koje se odnosi na zahtjeve iznijete i na protestima održanim tokom januara mjeseca.

Koristim priliku da podsjetim da je 3. januara održana vanredna sjednica Vijeća za nacionalnu bezbjednost, na kojoj su, povodom tragedije na Cetinju, donijeti brojni zaključci i preporuke, a koji su u najvećem dijelu komplementarni sa zahtjevima u vašem obraćanju.

Shodno navedenom, a u skladu sa do sada preduzetim mjerama po vašim pojedinačnim zahtjevima, obavještavam kako slijedi:

1. Kako i sami konstatujete, ostavka je čin moralne i objektivne odgovornosti. Kao što je javnosti poznato, svi članovi Vlade do jednog podložni su promjeni nakon evaluacije rada i detaljne analize učinka, od kojih će zavisiti konačne odluke.

2. U odnosu na zahtjev za ažurnije i proaktivno djelovanje nadležnih institucija po pitanju predmeta posjedovanja oružja, obavještavam da je shodno zaključcima Vijeća za nacionalnu bezbjednost pripremljen Nacrt izmjena i dopuna Zakona o oružju i municiji (Markovog i Mašanovog zakona).

Kako je predmetni nacrt stavljen na javnu raspravu 24. januara, a do sada nijesu evidentirani predlozi vaše grupe, pozivam vas da se do isteka roka za davanje sugestija (24. februara) upoznate sa predloženim izmjenama i u odnosu na iste dostavite eventualne sugestije.

Upoznavanja radi, ključne izmjene odnose se na:

Podizanje starosne granice sa 18 na 25 godina za podnošenje zahtjeva za oružje (sa izuzecima za policiju, vojsku, zaštitare, članove sportsko- streljačkih organizacija);

Smanjenje perioda važenja oružnih listova sa 10 na 5 godina;

Proširenje opsega krivičnih djela i prekršaja koji se smatraju smetnjom za posjedovanje oružja – djela koja sadrže bilo koji oblik nasilja;

Uspostavljanje komisije Ministarstva zdravlja, kao jedine nadležne za izdavanje ljekarskih uvjerenja za posjedovanje oružja, kao i za kontinuiranu psihološku i prihijatrijsku procjenu – odnosno strože psihološke procjene ;

Strože kriterijume za rekreativno i sportsko oružje;

Centralizaciju rješavanja zahtjeva za držanje i nošenje oružja.

Jednako vas pozivam da do kraja javne rasprave (12. februar) date i svoj doprinos kvalitetu izrade ovog zakonskog rješenja.

U odnosu na predmetni zahtjev takođe vas obavještavam da je intenzivirana kampanja „Poštuj život – vrati oružje”. Tako su od početka godine do 27. januara građani Upravi policije dobrovoljno predali: 1 535 komada komada vatrenog oružja, 50 534 komada municije, 147 komada ručnih bombi, kao i više stotina djelova oružja i eksplozivnih sredstava. Takođe je, u cilju sprječavanja nelegalnog posjedovanja i nošenja oružja, i smanjenja kriminalnih aktivnosti, u akcijama policije širom Crne Gore u istom periodu oduzeto je 126 komada oružja, blizu 7 i po hiljada komada municije i 5 ručnih bombi.

Kada je u pitanju reforma funkcionisanja policijskih struktura, obavještavam da je i ovo bio jedan od zaključaka Vijeća za nacionalnu bezbjednost. Shodno tome, 16. januara raspisan je konkurs za prijem 815 policajaca u Upravu policije (konkurs je otvoren do 5. februara, a u međuvremenu je pristiglo oko 550 prijava).

Takođe, u međuvremenu je zaposleno 49 policajaca, koji su diplomirali na Policijskoj akademiji, dok je od 16. januara u Odjeljenje bezbjednosti Cetinje raspoređeno sedam policajaca.

Paralelno sa ovim aktivnostima, Ministarstvo unutrašnjih poslova sprovodi intenzivnu reformu policijskih struktura, u okviru čega je do sada suspendovano nekoliko desetina policijskih službenika.

Jednako tako, na inicijativu Prijestonice, a na predlog Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija Vlada je donijela odluku o uvođenju zaštitara u svim vaspitno-obrazovnim ustanovama u Prijestonici od početka februara.

Ova mjera proširena je i na ostale opštine, pa je takva odluka donijeta na sjednici Vlade održanoj 30. januara i odnosi se na ostale škole u gradskim sredinama (42 srednje i 65 osnovnih škola) koje pohađa značajan broj učenika. Vlada će, iz budžetske rezerve, za ove namjene, a za period od 15. februara do kraja školske godine, obezbijediti 800.000 eura.

4. U vezi sa povratkom građanskog obrazovanja kao obaveznog predmeta u osnovne i srednje škole, Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija u potpunosti je posvećeno promovisanju vrijednosti građanskog obrazovanja i vrijednosti građanskog društva na svim nivoima.

Ministarka Anđela Jakšić Stojanović je više puta javno podržala inicijativu za uvođenje Građanskog obrazovanja kao obaveznog predmeta u kurikulume. Resor kojim rukovodi, u saradnji sa UNICEF-om, i uz podršku Evropske komisije, priprema Strategiju obrazovanja za period 2025-2035, i ovaj posao je u završnoj fazi. Dokument je bio na javnoj raspravi, a njegovo usvajanje je planirano za prvi kvartal ove godine. U Strategiji je upravo reforma kurikuluma definisana kao prioritetna mjera, koju je potrebno sprovesti.

U tom smislu, uvođenje Građanskog obrazovanja, ne samo kao posebnog predmeta, već i uključivanje određenih tema u druge predmete, pa i u kurikulume osnovnih škola, jasno je definisano u tekstu same Strategije, a sastavni je dio i Akcionog plana čija je izrada, takođe, u završnoj fazi.

Posebna pažnja, tokom izrade Strategije obrazovanja, posvećena je i značaju medijske pismenosti u obrazovnom sistemu, naročito sa aspekta unaprjeđenja ljudskih prava i demokratskih procesa u društvu, kao i obrazovanja XXI vijeka, koje zahtijeva razvijanje kritičkog mišljenja i promociju vrijednosti građanskog društva.

Što se tiče poboljšanja odnosa i brige o mentalnom zdravlju, odmah nakon 1. januara, kroz multiresorsku saradnju, uspostavljena je kontinuirana psihološko-socijalna podrška za građane Cetinja, a aktivna je i SOS linija za takvu podršku na nivou države – 1555. U okviru ove mjere podrške do sada je realizovano 400 poziva i 200 intervencija.

Naime, nakon razgovora sa predstavnicima resora zdravstva i udruženja psihologa, psihijatara i psihoterapeuta dogovoreni su konkretni koraci saradnje na sistemskom unaprjeđenju Programa mentalnog zdravlja.

U tom smislu, Ministarstvo zdravlja izradilo je Program za mentalno zdravlje čiji je cilj da u narednom dvogodišnjem periodu planiranim aktivnostima osnaži kapacitete u smislu prevencije, brzog dijagnostikovanja i adekvatnog liječenja mentalnih poremećaja u široj zajednici.

U cilju jačanja kadrovskih kapaciteta, pojačani su kapaciteti CMZ pri domovima zdravlja tj. sistematizovana su radna mjesta psihologa koja ranije nijesu bila prepoznata (DZ Budva, DZ Rožaje), dok je trenutno na specijalizaciji 8 specijalizanata iz psihijatrije, 3 specijalizanta iz dječje i adolescentne psihijatrije te 3 specijalizanta medicinske psihologije.

Dodatno, godišnjim planom specijalizacija i užih specijalizacija za 2025. godinu predviđeno je:-

14 specijalizacija iz psihijatrije;
3 specijalizacije iz adolescentne i dječije psihijatrije i
2 specijalizacije iz oblasti medicinske psihologije

Takođe je važno naglasiti da su u saradnji Ministarstva zdravlja i Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija organizovane edukativne radionice psihološkog debrifinga za nastavnike i pedagoge o prepoznavanju posttraumatskog stresa (PTS) kod djece, za roditelje djece iz OŠ „Lovćenski partizanski odred” i OŠ „Njegoš” kao i za učenike pomenutih osnovnih škola. Istovremeno su organizovane radionice za Službu zaštite i spašavanja, Komunalnu policiju, JZU Dom zdravlja.

Prema informacijama koje su na raspolaganju od menadžmenta Javnog servisa, u narednom periodu kroz programsku šemu biće dodatno tretirane teme vezane za mentalno zdravlje.

Konačno, na liniji poziva na dijalog, a u cilju postizanja najboljih rješenja i praksi u ovim oblastima, još jednom ukazujem na značaj saradnje institucija i građana po svim relevantnim pitanjima za našu državu i društvo u cjelini.

U tom smislu, Vlada će nastaviti intenzivan rad u svim sferama djelovanja i ostaje otvorena za dijalog, kako bismo zajedički, kroz najbolja rješenja, sistem učinili otpornijim i bezbjednijim za sve naše građane".