Aktivni ugljen je već dugo među najpopularnijim suplementima. Najviše se koristi kod želučanih tegoba, trovanja hranom, ali i kod povišenog holesterola. Ipak, prije upotrebe treba obratiti pažnju na važne činjenice kako ne bi bilo više štete nego koristi.

Foto: Ilustracija/ Pixabay

Šta je aktivni ugljen?

Aktivni ugljen je ugljen koji je tretiran kisonikom na vrlo visokim temperaturama kako bi postao porozniji. Tim se postupkom mijenja njegova unutarašnja struktura, a dobijeni fini crni prah prodaje se takav kakav jest ili u obliku kapsula kao dodatak prehrani.

Aktivni ugljen dodaje se i raznim prehrambenim i neprehrambenim proizvodima, od sladoleda do pasta za zube.

Kako djeluje aktivni ugljen?

Aktivni ugljen tijelo ne apsorbuje i nakon što ga progutate dospijeva u crijeva u nepromijenjenom obliku. Zbog svoje porozne teksture ima negativan električni naboj pa privlači pozitivno nabijene molekule, poput toksina i gasova, koji se zatim eliminišu putem stolice. Zato se za aktivni ugljen kaže da je efakasniji protiv nadutosti.

Prednosti i upotreba aktivnog ugljena

Aktivni ugljen ima nekoliko potencijalnih zdravstvenih prednosti. Međutim, neka istraživanja o tim dobrobitima stara su godinama, pa ih treba uzeti s rezervom.

Pomaže kod trovanja

Aktivni ugljen počeo se koristiti kao hitno sredstvo protiv trovanja prije dva vijeka jer se može vezati za razne vrste ljekova i tako smanjiti štetu, primjer, u slučaju predoziranja ljekovima

Na stranici Health Line pišu da je aktivni ugljen najkorisniji kada se uzme u prvom satu predoziranja ili trovanja.

Važno je napomenuti da aktivni ugljen nije efikasan u svim slučajevima trovanja. Na primjer, čini se da nema previše efekta na trovanje alkoholom, teškim metalima, gvožšem, kalijumom,kisjelinom.

I stare i nove studije pokazuju da se aktivni ugljen ne smije davati rutinski u svim slučajevima trovanja. Umjesto toga, ljekari bi trebali razmotriti je li to poželjno od slučaja do slučaja.

Može smanjiti holesterol?

Aktivni ugljen može pomoći u smanjenju holesterola. Prethodna istraživanja pokazuju da se aktivni ugljen može vezati za holesterol i žučne kisjeline koje sadrže holesterol u crijevima, sprječavajući njihovu apsorpciju. No, ta su istraživanja uglavnom rađena osamdesetih godina prošlog vijeka, pa su potrebna novija saznanja.

Za nadutost, izbjeljivanje zuba, mamurluk

Aktivni ugljen popularan je kućni lijek i za druge bolesti, međutim, većina ovih navodnih dobrobiti nije definitivno i nedvosmisleno podržana od strane nauke.

Nadutost – nedavna studija pokazuje da aktivni ugljen značajno smanjuje količinu gasova u crijevima, no potrebna su dodatna istraživanja kako bi se to jasno potvrdilo.

Filtriranje vode – aktivni ugljen može ukloniti kontaminante i mikroorganizme kao što su bakterije iz vode bez uticaja na pH ili ukus vode.

Izbjeljivanje zubi – Rašireno je mišljenje da aktivni ugljen izbjeljuje zube kada se koristi kao tečnosti za ispiranje usta ili u pasti za zube. Navodno djeluje tako da upija plak i druge spojeve koji boje zube. Međutim, ne postoje studije koje nedvosmisleno potvrđuju ovu tvrdnju.

Mamurluk – aktivni ugljen se ponekad reklamira kao lijek za mamurluk. Međutim, ova materija ne apsorbuje alkohol efikasno, pa je ova korist malo vjerovatnoća.

Liječenje kože – drugo uvjerenje je da aktivni ugljen pomaže kod akni, peruti, čak i kod uboda insekata, ali postoji vrlo malo dokaza koji podupiru te tvrdnje.

Je li aktivni ugljen siguran za korištenje?

Aktivni ugljen se u većini slučajeva smatra sigurnim, a nuspojave su rijetke. Ipak, može uzrokovati neke neugodne nuspojave, od kojih je najčešća povraćanje. U vrlo rijetkim slučajevima, aktivni ugljen je bio povezan s crijevnom blokadom, posebno kod onih s poremećajima motiliteta.

Može smanjiti efekat nekih ljekova

Stručnjaci takođe upozoravaju da se aktivni ugljen ne smije uzimati u slučaju krvarenja u crijevima, ali ni kod trovanja ako postoji opasnost da će zbog povraćanja završiti u plućima, a ne u želucu.

Imajte na umu i da aktivni ugljen takođe može smanjiti učinak određenih ljekova, ometajući njihovu apsorpciju pa ako ste na redovnoj terapiji, svakako se prvo posavjetujte s doktorom.