U analizama koje su ovog mjeseca objavili vodeći zapadni mediji i istraživački instituti, kako prenosi Dan, provlači se gotovo jedinstven zaključak: Crna Gora je trenutno jedina država Zapadnog Balkana "koja ne pokušava da bude pametnija od Brisela".

Foto: Bojan Gnjidić/Vlada Crne Gore

Upravo ta "dosadna" dosljednost, kako je neformalno nazivaju pojedini autori, postaje njen najjači politički kapital.

Za razliku od većine zemalja regiona, koje istovremeno traže oslonac u Vašingtonu, Pekingu, Moskvi ili drugim centrima moći, Podgorica je, prema ocjenama stranih analitičara, svjesno izabrala put strogog tehničkog i institucionalnog usklađivanja sa Evropskom unijom – bez geopolitičkih improvizacija i bez "prečica".

Ovu tezu razrađuju analize uticajnih platformi kao što su Atlantic Council, The Parliament Magazine, kao i specijalizovani regionalni portali poput European Western Balkans, koji pitanje proširenja EU posmatraju kroz prizmu sve izraženijeg geopolitičkog takmičenja između Brisela i Vašingtona.

Dok se druge zemlje regiona sve češće bave "velikom diplomatijom", Crna Gora je, kako navode analitičari, koncentrisana na zatvaranje preostalih pregovaračkih poglavlja i tehničke reforme. Kao primjer u stranim medijima se navodi i nedavno zatvaranje poglavlja 32, koje se odnosi na finansijski nadzor, što se u Briselu čita kao signal institucionalne zrelosti.

Posebno se ističe i činjenica da Podgorica ne pokušava da "igra na dvije stolice". U analizama se naglašava da je spoljna i bezbjednosna politika Crne Gore u potpunosti usklađena sa zajedničkom politikom EU, što joj u evropskim institucijama donosi status najpredvidljivijeg i najlakšeg kandidata za dalju integraciju.

Zašto je crnogorski model najuspješniji?

Zaključak koji se u januaru 2026. godine sve češće pojavljuje u zapadnim analizama glasi: Brisel ne voli prečice. Pod pritiskom da proces proširenja ostane strogo zasnovan na zaslugama, Evropska komisija traži primjere koji potvrđuju da pravila i dalje važe.

U tom kontekstu, Crna Gora se profiliše kao "evropsko dijete" – država koja ne pokušava da nadmudri sistem, već ga dosljedno sprovodi. Albanija, Srbija i drugi regionalni akteri, naprotiv, u tim analizama se opisuju kao zemlje koje vjeruju da im bilateralni odnosi sa velikim silama mogu donijeti više koristi nego iscrpljujuće usklađivanje sa hiljadama stranica evropskih propisa.

Još jedan element koji izdvaja Crnu Goru jeste unutrašnji politički konsenzus: uprkos čestim podjelama na domaćoj sceni, u strateškom smislu ne postoji spor oko toga da je Evropska unija jedini prioritet.

Za razliku od crnogorskog pristupa, pojedini zapadni analitički krugovi ukazuju da su druge države regiona sklonije traženju dodatnih političkih oslonaca. U tom kontekstu, u tekstovima i analizama Atlantic Council-a, kao i u medijima koji se bave američkom spoljnom politikom, Albanija se često pominje kao država koja održava izrazito intenzivne i bliske odnose sa SAD.

Albanski premijer Edi Rama se u tim osvrtima opisuje kao politički akter koji nastoji da snažno partnerstvo sa Vašingtonom iskoristi za jačanje međunarodne pozicije svoje zemlje. Pri tome se ukazuje na visok stepen političke i bezbjednosne saradnje Albanije sa SAD, kao i na spremnost Tirane da aktivno podrži američke inicijative u regionalnom i globalnom kontekstu.

Sličan obrazac prisutan je i kod drugih aktera Zapadnog Balkana. Srbija se u međunarodnim analizama najčešće opisuje kao najkompleksniji slučaj, država koja istovremeno vodi pristupne pregovore sa Evropskom unijom, ali paralelno razvija i snažne bilateralne odnose sa SAD, Kinom i Rusijom. Takav pristup se u stranim komentarima često tumači kao pokušaj očuvanja šireg manevarskog prostora u spoljnoj politici, uz svjesno prihvatanje činjenice da ta strategija usporava napredak ka članstvu u EU.Kosovo se najčešće posmatra kroz prizmu izrazite oslonjenosti na Vašington kao ključnog bezbjednosnog i političkog partnera. Istovremeno se ukazuje da odnos Prištine sa Evropskom unijom ostaje opterećen brojnim izazovima, posebno u kontekstu dijaloga sa Beogradom i sprovođenja dogovorenih obaveza.

Bosna i Hercegovina se, u većini zapadnih analiza, i dalje opisuje kao država u kojoj su unutrašnje političke podjele i institucionalne blokade glavna prepreka evropskom napredovanju, zbog čega se stabilnost zemlje i dalje u znatnoj mjeri posmatra u širem okviru međunarodnog, prije svega američkog i evropskog, diplomatskog angažmana.