Iz Instituta alternativa saopšteno je da ključnu godinu za zatvaranje pregovora sa Evropskom unijom i Vlada i Skupština, kako kažu, počinju bez usvojenih planova. Vlada, prema njihovim riječima, funkcioniše bez usvojenog programa rada, a godišnje planove ne usvajaju ni skupštinski odbori.

Foto: gov.me & Skupština Crne Gore (kolaž)

“Apelujemo na donosioce odluka da što prije usvoje planove rada, kako bi oni a i ostali akteri u društvu mogli planirati doprinos zakonskim i drugim inicijativama”, poruka je ove nevladine organizacije.

Tokom decembra 2025. godine u skupštinsku proceduru su, kako ističu, predata 73 zakonska rješenja, a tokom januara 2026. godine predana su još 23 prijedloga.

“Intenziviranje zakonodavne aktivnosti predviđa i Vladin Nacrt Programa pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji za 2026. godinu, koji navodi da od usvajanja 122 strateška, zakonska i podzakonska akta zavisi i ispunjenje mjerila i zatvaranje poglavlja do kraja godine. Ipak, trenutno ni Vlada ni skupštinski odbori nemaju usvojene planove rada za 2026. godinu, koji bi trebalo da posluže kao okvir za planiranje ovogodišnje zakonodavne aktivnost”, pojašnjavaju iz Instituta alternativa.

Poslovnik Skupštine Crne Gore, podjsećaju, ne definiše obavezu niti dinamiku usvajanja godišnjih planova skupštinskih odbora.

“Do početka februara 2026. godine, nijedan od ukupno 14 stalnih odbora nije usvojio godišnji plan rada, uključujući i Odbor za bezbjednost i odbranu, koji na to ima obavezu prema Zakonu o parlamentarnom nadzoru u oblasti bezbjednosti i odbrane”, navodi se u analizi.

Poslovnik Vlade Crne Gore propisuje, ističu iz Instituta alternativa, da se godišnji program rada Vlade donosi do kraja tekuće za narednu godinu.

“Prošlogodišnji program rada Vlade usvojen je tek sredinom februara 2025. godine, a poput skupštinskih odbora, Vlada još uvijek nije usvojila program rada za 2026. godinu”, navodi se u analizi.

U kontekstu najava povećanja zakonodavne aktivnosti, Ministarstvo evropskih poslova predstavilo je, dodaju, Nacrt Programa pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji za 2026. godinu, koji planira čak 490 akata, od kojih su 122 obaveze direktno vezane za ispunjenje mjerila i zatvaranje pregovaračkih poglavlja.

Dobre prakse i dalje nisu formalna obaveza

Usvajanje godišnjeg plana rada skupštinskih odbora nije, podsjećaju iz Instituta alternativa, obaveza definisana Poslovnikom Skupštine Crne Gore.

“Odbor za bezbjednost i odbranu je u tom pogledu jedinstven jer podliježe odredbama Zakona o parlamentarnom nadzoru u oblasti bezbjednosti i odbrane koje nalažu usvajanje plana parlamentarnog nadzora za iduću u toku tekuće kalendarske godine”, precizirali su.

Poslovnik Skupštine Crne Gore je, ističu, od 2020. godine pretrpio čak šest izmjena.

“Poslanici su inicirali izmjene koje se odnose na biranje i broj potpredsjednika Skupštine Crne Gore, broja zamjenika Generalnog sekretara, upotrebu manjinske inicijative, itd. Međutim, obaveza pripreme i usvajanja godišnjih planova rada odbora još uvijek nije propisana”, navodi se u analizi.

Bez normiranja obaveza i propisivanja jasnih rokova i odgovornosti, kažu, dobre prakse postaju incident.

“Tako je početkom 2021. godine Skupština utvrdila Plan zakonodavnog rada Skupštine, kao i Akcioni plan za jačanje zakonodavne i kontrolne uloge Skupštine u 2021. godini. Plan zakonodavnog rada podržan je pripremom polugodišnjih i godišnjih informacija o sprovođenju, koji daju pregled statistike procesa usvajanja zakonskih prijedloga tokom godine. Ni ova praksa nije postala formalna obaveza određena Poslovnikom, pa ovakvi planski dokumenti nijesu pripremani ni usvajani u narednim godinama”, kazali su iz Instituta alternativa

Kako su odbori planirali obaveze prethodnih godina?

Iz Instituta alternativa dodaju da su tokom 2025. godine, četiri skupštinska odbora radila bez usvojenih planova rada.

“Odbor za bezbjednost i odbranu je usvojio Plan parlamentarnog nadzora krajem decembra 2024. godine, čime je ispoštovana obaveza predviđena Zakonom o parlamentarnom nadzoru u oblasti bezbjednosti i odbrane. Četiri skupštinska odbora su plan rada usvojili u martu 2025. godine: Administrativni odbor, Odbor za politički sistem, pravosuđe i upravu, Odbor za prosvjetu, nauku, kulturu i sport, i Odbor za turizam, poljoprivredu, ekologiju i prostorno planiranje. Preostalih pet odbora je planove rada usvojilo u aprilu 2025. godine: Odbor za evropske integracije, Odbor za ekonomiju, finansije i budžet, Odbor za ljudska prava i slobode, Odbor za rodnu ravnopravnost i Odbor za zdravstvo, rad i socijalno staranje. Bez plana rada su cijele godine funkcionisali Ustavni i Zakonodavni odbor, Odbor za antikorupciju i Odbor za međunarodne odnose i iseljenike”, precizirali su.

U 2024. godini, bez plana rada je, podjsećaju, funkcionisao Zakonodavni odbor. Najranije, krajem januara 2024. godine, usvojen je, navode, Plan parlamentarnog nadzora Odbora za bezbjednost i odbranu.

“U februaru je usvojeno pet planova rada: Administrativnog i Ustavnog odbora, Odbora za međunarodne odnose i iseljenike, Odbora za evropske integracije i Odbora za antikorupciju. Odbor za ljudska prava i slobode je godišnji plan usvojio u martu 2024. godine, dok je to u aprilu učinio Odbor za prosvjetu, nauku, kulturu i sport. Planove rada su u maju usvojili Odbor za turizam, poljoprivredu, ekologiju i prostorno planiranje, Odbor za rodnu ravnopravnost i Odbor za politički sistem, pravosuđe i upravu. Posljednji plan rada usvojio je Odbor za ekonomiju, finansije i budžet u junu 2024. godine”, kazali su iz Instituta alternativa.

Oni navode da je tokom 2023. godine, čak osam skupštinskih odbora radilo bez usvojenih planova rada: Zakonodavni odbor, Odbor za politički sistem, pravosuđe i upravu, Odbor za međunarodne odnose i iseljenike, Odbor za evropske integracije, Odbor za ekonomiju, finansije i budžet, Odbor za prosvjetu, nauku, kulturu i sport, Odbor za zdravstvo, rad i socijalno staranje, i Odbor za antikorupciju.

“U februaru su planove rada usvojili Administrativni i Odbor za rodnu ravnopravnost, dok su april čekali Odbor za turizam, poljoprivredu, ekologiju i prostorno planiranje, Odbor za bezbjednost i odbranu i Ustavni odbor. Odbor za ljudska prava i slobode je plan rada za 2023. godinu usvojio tek 13. decembra”, zaključuje se u analizi.