Haško tužilaštvo zatražilo je danas kaznu od 45 godina zatvora za bivše vođe OVK Hašima Tačija, Kadrija Veseljija, Redžepa Seljimija i Jakupa Krasnićija, optužene za ratne zločine na Kosovu i u Albaniji, 1998–99.

Foto: YouTube screenshot/ Radio televizija Vojvodine

Na početku završnih riječi, glavna tužiteljka Kimberli Vest (Kimberly West) ocijenila je da su dokazi izvedeni tokom suđenja pokazali da su zločini iz optužnice počinjeni i da „optuženi snose krivičnu odgovornost", prenosi N1.

„Dokazi opravdavaju duge zatvorske kazne za sve optužene“, kazala je glavna tužiteljka.

Tači, Veselji, Seljimi i Krasnići optuženi su za zločine nad Srbima, Romima i Albancima, proglašenim za „kolaboracioniste“, u oko 40 pritvora OVK na Kosovu, kao i u Kukešu i Cahanu na sjeveru Albaniji, od marta 1998. do novembra 1999.

Glavna tužiteljka precizirala je da su optuženi odgovorni za smrt najmanje 100 žrtava i za zlostavljanje stotina osoba.

Vestova je kao dokazanu naznačila i optužbu da su četvorica lidera OVK bili „protagonisti udruženog zločinačkog poduhvata“, s ciljem da preuzmu kontrolu nad cijelim Kosovom.

Na njihovoj meti našli su se, po riječima Vestove, svi koje su doživljavali kao „protivnike“ OVK – Srbi, Romi, Albanci koje su proglasili za saradnike srpskih vlasti i članovi Demokratskog saveza Kosova Ibrahima Rugove.

Tužiteljka Vest je, pozivajući se na dokaze, ocijenila da su optuženi bili „ključni članovi Glavnog štaba OVK“ i da su „komandanti operativnih zona OVK dobijali naređenja od njih, a nije bilo obratno“, kako je tvrdila odbrana.

Te tvrdnje odbrane, Vest je nazvala „ciničnim iskrivljavanjem istine“.

Tužiteljka je kao nepouzdana označila svjedočenja sedmorice međunarodnih zvaničnika, uključujući generala Veslija Klarka (Wesley Clark) i ambasadora Kristofera Hila (Christopher Hill), u odbranu prvooptuženog Tačija.

Ta svjedočenja zasnovana su, po Vestovoj, na „ograničenim saznanjima“ svjedoka koji su bili „padobranci“ u složenoj situaciji na Kosovu i nisu imali nikakva saznanja o unutrašnjoj organizaciji OVK i njenom djelovanju na terenu.

Posebnu zahvalnost, glavna tužiteljka je uputila žrtvama i svjedocma koji su dali iskaz uprkos „trajnoj klimi zastrašivanja na Kosovu“, odnosno „prijetnjama, strahu i stigmi“ kojoj su bili izloženi.

Pred raspravnim vijećem predsjedavajućeg Čarlsa Smita (Charles Smith) iz SAD, tužioci i branioci izlagali su završne argumente do 18. februara.

Po pravilima suda, presuda četvorici bivših lidera OVK biće, potom, izrečena u roku od 90 dana.

Ako sudijama bude potrebno više vremena za odlučivanje, rok za izricanje presude može biti produžen za još 60 dana.

Po optužnici, Tači, Veselji, Seljimi i Krasnići su individualno krivično odgovorni za zlodela pripadnika OVK počinjena tokom nemeđunarodnog oružanog sukoba u okviru „širokih i sistematskih napada na osobe osumnjičene da su se protivile OVK“.

Optužnica u deset tačaka tereti Tačija, Veseljija, Seljimija i Krasnićija za: progon na političkoj i etničkoj osnovi, zatvaranje, nezakonito hapšenje i pritvaranje, druge nehumane postupke, okrutno postupanje, prisilni nestanak, mučenje (dvije tačke) i ubistva (dvije tačke).

Pripadnici OVK počinili su zločine nad približno 407 pritvorenika, od kojih je najmanje 102 ubijeno, od marta 1998. do septembra 1999, piše u optužnici.

U optužnici je identifikovano 75 žrtava – 51 srpska, 23 albanske i jedna romska.

Šest tačaka optužnice tereti Tačija (56), Veseljija (57), Seljimija (53) i Krasnićija (74) za zločine protiv čovječnosti, a četiri tačke za ratne zločine.

Prema optužnici, Tači, Veselji, Seljimi i Krasnići bili su učesnici u udruženom zločinačkom poduhvatu.

Cilj tog zločinačkog poduhvata bilo je preuzimanje kontrole nad cijelim Kosovom nasiljem nad svima koje je OVK smatrala „protivnicima“.

Kao saučesnici u zločinačkom udruženju, u optužnici su navedeni i oficiri OVK: Azem Sulja, Ljah Brahimaj, Fatmir Ljimaj, Sulejman Seljimi, Rustem Mustafa, Šukri Buja, Ljatif Gaši i Sabit Geci.

Svi optuženi izjavili su da nijesu krivi.

Oni su u pritvoru u Hagu od hapšenja na Kosovu, sprovedenog 4. i 5. novembra 2020. godine.

Suđenje Tačiju i saoptuženima počelo je pred sudom u Hagu 3. aprila 2023. godine, a tužioci su svoj dokazni postupak okončali 15. aprila prošle godine.

U haškoj sudnici je svjedočilo 125 svjedoka optužbe, a izjave desetina drugih svjedoka, tužioci su kao dokaze uveli u pisanom obliku.

Dokazni materijal tužilaštva čini i 3.000 dokumenata na albanskom, srpskom i engleskom jeziku.

U odbranu Tačija, svjedočilo je sedam svjedoka, bivših britanskih i američkih zvaničnika koji su se sa njim susretali i vodili razgovore 1998–99.

Ti svjedoci dali su gotovo istovjetne iskaze da Tači nije bio vojni komandant, već politički predstavnik OVK i da on nije mogao biti vinovnik zločina iz optužnice.

Po svjedocima odbrane, OVK nije ni bila organizovana vojska sa centralnom komandom i komandnim lancem.

Na pitanja tužilaca, Klark, Hil i drugi svjedoci Tačijeve odbrane potvrdili su, međutim, da u to vrijeme nijesu imali podrobnije informacije o unutrašnjoj organizaciji i djelovanju OVK na terenu, niti o otimanju i pritvaranju civila.

Dokaze odbrane u pisanom obliku priložili su još zastupnici četvrtooptuženog Krasnićija.

Smatrajući da tužioci nijesu dokazali njihovu krivicu, drugooptuženi Veselji i trećeoptuženi Seljimi nijesu pred sud izvodili svjedoke odbrane.

Na suđenju Tačiju i saoptuženima učestvuje i više od 150 žrtava zločina iz optužnice.

Sud je, tokom procesa, saslušao izvještaje dvojice vještaka za materijalnu, fizičku i mentalnu štetu koju su žrtve pretrpjele.

Ukoliko Tači, Veselji, Seljimi i Krasnići budu proglašeni krivim, sve žrtve koje učestvuju na suđenju imaće pravo na obeštećenje.

Specijalizovana vijeća Kosova, kako se sud zvanično zove, osnovala je 2015. Skupština Kosova pod međunarodnim pritiskom izazvanim izvještajem izvjestioca Savjeta Evrope Dika Martija o zločinima OVK na Kosovu i u Albaniji, objavljenim 2011.

Sud je formalno dio pravosudnog sistema Kosova, ali radi u Hagu. U presudama i drugim dokumentima, sud je utvrdio da na Kosovu vlada uporna klima zastrašivanja i uznemiravanja svjedoka protiv optuženih pripadnika nekadašnje OVK.