Francuski predsjednik Emanuel Makron ovog će četvrtka na sastanku evropskih lidera zagovarati svoju, izrazito francusku viziju ekonomske budućnosti Evrope. Međutim, ne može računati na podršku Njemačke i Italije, dvije zemlje čije se vizije za Uniju sve više poklapaju. Obje države su skeptične prema velikim planovima francuskog predsjednika i okupljaju podršku za drugačiji pristup, s većim naglaskom na slobodnu trgovinu i poslovanje, piše Politico, a prenosi Index.

Foto: YT screenshot/ 60 Minutes

Šta Makron želi?

Makronova ambicija je da sastanak lidera EU pretvori u „ključni trenutak“, rekao je izvor blizak francuskom predsjedniku, koji je, kao i ostali sagovornici u ovom tekstu, ostao anoniman zbog osjetljivosti teme.

Njegov plan, koji je prošle sedmice predstavio predsjednici Evropske komisije Ursuli fon der Lajen i predsjedniku Savjeta Antoniju Kosti, predviđa Evropu s većim javnim ulaganjima, smanjenom zavisnošću od trgovinskih partnera, diverzifikacijom lanaca snabdijevanja, snažnijom podrškom domaćoj industriji kroz pravila „Kupuj evropsko“ u javnim nabavkama, kao i s manje birokratije.

Njemački kancelar Fridrih Merc i italijanska premijerka Đorđa Meloni se s tim vjerovatno neće složiti. Tokom posljednjih sedmica jasno su stavili do znanja da preferiraju pristup koji bi podstakao evropsku industriju, ali s manje protekcionističkih tonova kako bi se izbjeglo otuđivanje potencijalnih trgovinskih i investicionih partnera.

„Moramo ponovo učiniti našu ekonomiju konkurentnom“, rekao je Merc njemačkim poslanicima krajem januara, ističući da Evropa već više od decenije zaostaje za SAD-om i Kinom. „Sada moramo preokrenuti taj trend.“

Francuskim planovima „Made in Europe“ još se oštrije protive Estonija, Finska, Letonija, Litvanija, Holandija i Švedska. U zajedničkom dokumentu objavljenom uoči samita upozorile su da insistiranje na evropskoj preferenciji rizikuje „odvraćanje investicija od EU“.

Suočen s takvim otporom, Makronu će biti teško da pridobije novi evropski moćni par, posebno imajući u vidu da se u Briselu na njega gleda kao na predsjednika na odlasku, kome mandat ističe za nešto više od godinu dana.

„U Briselu si jak onoliko koliko si jak kod kuće“, rekao je jedan diplomata EU. „Da sam na Makronovom mjestu, zabrinjavala bi me pojačana saradnja između Merca i Meloni.“

Nova ravnoteža

Makronovu najnoviju inicijativu podstakle su prijetnje američkog predsjednika Donalda Trampa da će, ukoliko ponovo bude izabran, uvesti carine na izvoz iz EU.

Iako su se tenzije s Vašingtonom smirile, Pariz smatra da Brisel ne smije spuštati gard i da treba u potpunosti prigrliti „evropsku suverenost“, kako je to opisao jedan član Makronovog tima.

„Sukobi poput onog oko američkog Zakona o smanjenju inflacije ponoviće se, možda zbog nečeg drugog. Biće turbulencija“, rekao je drugi francuski zvaničnik.

Međutim, čak i kada je riječ o odnosu prema nepredvidivom Trampu, Makronov stav se razlikuje od novog italijansko-njemačkog partnerstva. Meloni i Merc zauzimaju oprezniji pristup, dok francuski predsjednik, koji je Trampa dugo nazivao prijateljem, sada javno pokazuje konfrontacioni stav.

„I Merc i Meloni su manje skloni od Makrona da razljute predsjednika Trampa“, kaže Alberto Rici, politički analitičar iz Evropskog savjeta za spoljne odnose. „Rim i Berlin su, za razliku od Pariza, izloženiji kada je riječ o javnim nabavkama, naročito vojne opreme.“

Italijanski zvaničnici bliski premijerki posljednjih dana ne kriju da je Meloni više zainteresovana za jačanje veza s Njemačkom nego s Francuskom.

Njemačka je prošlog mjeseca s Italijom potpisala zajednički dokument u kojem su iznijeli svoje prioritete za samit – vrstu dokumenta kakav su Francuska i Njemačka ranije obično zajedno sastavljale. U njemu su podržali blaži stav o evropskoj preferenciji koji bi se primjenjivao samo na „ključne i osnovne strateške sektore“.

Merc i Meloni oštro protiv

Berlin je svoje prioritete dodatno razradio u drugom dokumentu, u koji je Politico imao uvid, a koji se fokusira na smanjenje regulative i olakšavanje prekograničnog poslovanja kompanijama kako bi se produbilo jedinstveno tržište.

Mjere „Made in Europe“, koje zagovara Francuska, u tom dokumentu se ne pominju. „Kada je riječ o francuskoj viziji strateške autonomije EU, zemlje poput Italije i Njemačke – vodeće industrijske i trgovinske sile Evrope – naravno moraju paziti da ne potkopaju same sebe, a time i ekonomsku snagu cijele Unije“, rekao je drugi diplomata EU.

Ta razlika u stavovima ponovo je došla do izražaja dok se Komisija muči s finalizacijom svog Industrijskog sporazuma, ključne mjere koju zagovara povjerenik za unutrašnje tržište Tjeri Breton, blizak Makronov saveznik. Njegovo usvajanje je već dva puta odloženo zbog neslaganja oko odredbi „Made in Europe“.

Meloni i Merc istog dana organizuju i sastanak prije samita s više od deset zemalja istomišljenica kako bi razgovarali o prioritetima, ali bez Makrona. Prema riječima jednog nacionalnog zvaničnika, francuski predsjednik jeste bio pozvan, ali do petka još nije potvrdio dolazak. Na pitanje da li će Makron prisustvovati, iz njegovog kabineta u petak nisu odmah odgovorili.