Aktuelni politički kontekst u Crnoj Gori sve češće stvara dilemu da li opozicija ima jasno prepoznatljivog lidera ili se njeno djelovanje odvija kroz više paralelnih kanala uticaja.

Foto: Skupština Crne Gore, Printscreen, arhiva

Ta nedoumica ne odnosi se isključivo na personalno pitanje, već na širi problem političke artikulacije i vidljivosti opozicije u javnom prostoru. Ukoliko jedinstveno liderstvo nije nedvosmisleno formirano, onda ostaje otvoreno pitanje da li se ono može razviti unutar postojećih partijskih i parlamentarnih okvira, ili bi relevantniji opozicioni impuls mogao doći izvan institucionalizovanih struktura, kroz nove društvene i političke aktere sposobne da konsoliduju opoziciono biračko tijelo i ponude koherentnu viziju promjena.

Crnoj Gori danas nedostaje jasno prepoznatljivo lice opozicione borbe i snažan opozicioni centar, smatra politički analitičar Boris Marić.

"Ovako postavljena politička scena ima očigledan deficit opozicione akcije koja se bori za svoj program naspram aktuelne vlasti. Opoziciona scena je fragmentirana i opterećena međusobnim razlikama, zbog čega ne postoji figura ili politički subjekt koji bi se mogao doživjeti kao stvarni lider promjena. Mogli bismo konstatovati da je to u trenutnoj konstelaciji, čini se, i nemoguće, jer opoziciju u parlamentu predstavljaju stranke bivše vlasti. Jedna višedecenijska i druga sa znatno kraćim stažom u vlasti, koja je platila cijenu donošenja teških odluka sa malom podrškom u biračkom tijelu. Kada sumiramo, u parlamentu trenutno ne postoji niko ko nije bio vlast u poslednjih sedam godina, a koalicije koje su pravljene zarad vršenja vlasti toliko su programski raznorodne da su sve granice u tom smislu odavno uklonjene", kazao je Marić za "Dan".

Direktor Alfa centra Miloš Perović ukazuje na paradoks koji se ogleda u činjenici da je do izlaska DNP-a iz Vlade dio opozicione energije dolazio i iz samog sistema vlasti, kroz međusobne sukobe unutar vladajuće većine, što dodatno relativizuje klasičnu podjelu na vlast i opoziciju.

"Crnoj Gori u ovom trenutku u velikoj mjeri nedostaje jasno prepoznatljivo i kredibilno lice opozicione političke borbe. Dritan Abazović je jedini u određenoj mjeri prepoznat kao takav i najbliži je toj ulozi. Opozicija je fragmentirana, često opterećena unutrašnjim sukobima, različitim ideološkim pravcima i kratkoročnim interesima, što slabi njen politički učinak. Može se reći da Crnoj Gori trenutno više nedostaje ozbiljan opozicioni koncept nego samo jedno ime", ocijenio je Perović u izjavi za naš list.

Po njegovom mišljenju, većina građana danas ne doživljava opoziciju kao autentičnog i uvjerljivog nosioca promjena, već prije kao dio istog političkog kruga koji se godinama smjenjuje na vlasti, bez suštinske razlike u načinu upravljanja.

"Nakon političkih promjena 2020. godine, očekivanja su bila visoka, ali su brojna razočaranja, unutrašnji sukobi i neispunjena obećanja doveli do drastičnog pada povjerenja. Zbog toga je kod velikog broja ljudi stvoren osjećaj da se promjene svode samo na druga imena, a da sistem ostaje netaknut. Umjesto dugoročne vizije, često dominiraju dnevnopolitičke reakcije, međusobna prepucavanja i fokus na lične ili partijske interese", ističe Perović.

Nezadovoljstvo institucijama, ekonomskom situacijom i političkom nestabilnošću, kako dodaje, stvara potencijal za pojavu novih političkih aktera ili za ozbiljnu transformaciju postojećih.

Po procjeni Borisa Marić, u trenutnoj postavci političkog sistema, birači će se vraćati uslovno tradicionalnim izborima tipa DPS i DF političke ponude.

"Zato bi partije centra, bilo da su u vlasti, ili u opoziciji, morale ozbiljno razmisliti o ovoj tendenciji. Građani opoziciju uglavnom ne prepoznaju kao autentičnog nosioca društvenih i političkih promjena, već prije kao skup aktera koji reaguju na poteze vlasti, bez dovoljno jasne i uvjerljive vizije budućnosti" ocijenio je Marić.

" Međutim, pojava novog lica sama po sebi nije dovoljna. Da bi neko zaista postao relevantan opozicioni lider, mora izgraditi organizaciju, infrastrukturu i tim, ponuditi jasan program, ali i pokazati sposobnost da izdrži pritiske, medijske napade i političke ucjene. Bez toga, i najpopularnija ličnost brzo može postati prolazni fenomen. Zbog toga se može reći da Crnoj Gori ne nedostaje potencijal za novo opoziciono lice, ali nedostaje održiv politički projekat koji bi taj potencijal pretvorio u trajnu snagu",  smatra Perović.

Marić je saglasan da prostor za pojavu novog opozicionog lica van postojećih partijskih struktura svakako postoji.

"Ali, to podrazumijeva ozbiljnu političku artikulaciju, kredibilitet stečen izvan dnevne politike i sposobnost da se ponudi nova politička energija. Bez toga, svaka nova inicijativa rizikuje da ostane kratkog daha ili da se utopi u postojeće političke obrasce" zaključio je Marić.