Rušenje fabrike 19. decembar bagerom se odvija tik uz novo dječije igralište i osnovnu školu Oktoih na Zabjelu.

Foto: FB screenshot/ Oči Podgorice

Informacija da je počelo rušenje fabrike 19. decembar, zabrinulo je mještane naselja Zabjelo, koji pozivaju nadležne državne institucije da hitno izađu na teren, prenosi Portal RTV Podgorica.

Razlog njihove zabrinutosti leži u činjenici da je, između ostalih materijala, za gradnju fabrike korišćen i azbest, koji je kancerogeni materijal, te da se rušenju takvih objekata mora pristupiti na drugačiji način.

Rušenje fabrike 19. decembar bagerom se odvija tik uz novo dječije igralište i osnovnu školu Oktoih na Zabjelu. Upravo ova činjenica, prema riječima mještana Zabjela, mora da uzme primat kod inspekcije, koju očekuju na terenu već danas.

„Starije komšije i dalje pričaju kako je za gradnju fabrike krajem 70-ih korišćen azbest i to u tonama, da postoje azbestne ploče i cijevi utkane u zidove ove fabrike, kao i da je veliki dio krovne konstukcije od ovog materijala. Sada je počelo rušenje, a pored je park, do njega osnovna škola, dva vrtića su u blizini, a na hiljade ljudi živi okolo. Ako ovo nije za hitnu reakciju, ne znamo šta je. Azbest se oslobađa prašinom, a dokazano izaziva niz oboljelja, pa i karcinome pluća. Molimo nadležne da hitno izađu na teren i zaštite našu djecu“, saopštili su mještani.

Dodaju da nijesu protiv rušenja već se ono obavi uz niz predostrožnosti.

„Kao prvo rušenje objekata koji sadrže azbest ne radi se kao klasično rušenje bagerom, jer se azbestna vlakna pri lomljenju raspršuju u vazduh i predstavljaju ozbiljan zdravstveni rizik (azbestoza, mezoteliom, karcinom pluća). Zato se primjenjuju posebne procedure i zakonski protokoli. Cisterna bi trebala da kvasi zidove prilikom rušenja, a da ne pričamo o tome da bi i radnici koji to sprovode rušenja morali da imaju posebna zaštitna odijela i specijalne maske. I sam taj materijal se pakuje i skladišti na drugačiji način. Zbog svega ovoga apelujemo na nadležne da izađu, izvrše uzorkovanje i zaštite naselje od potencijalne opasnosti. Ukoliko se nadležni ogluše o ovaj naš apel, moraćemo i mi da se postavimo drugačije“, objasnili su.

U junu 2024. godine, tadašnji v.d. Glavnog državnog arhitekte Siniša Minić dao je saglasnost kompanijama Rafaelo 2019. i A.D. Vatrostalna da na ovom prostoru izgrade multifunkcionalni objekat. Zanimljivo, Minić je smijenjen odmah nakon što je Ministarstvo urbanizma i prostornog planiranja preuzeo Slaven Radunović, a kao glavni razlog je navedeno da nije radio profesionalno.

Takođe, bitno je naglasiti i da firma Rafaelo 2019. koja je dobila ovaj posao, je dio Rafaelo grupe, na čijem je čelu Mark Đinaj, kojeg mediji označavaju kao čovjeka bliskog političkom miljeu u Albaniji, ali i pojedinim biznismenima kojima je blokirana imovina i protiv kojih se vode postupci, a koji su mu bili partneri u projektima.

Isto tako, prema pisanju albanskih medija, Đinajeva kompanija je izbačena iz tendera u Albaniji zato što je pri prijavi za javnu nabavku dostavila lažne podatke kako bi se kvalifikovala i dobila posao. Epilog je bila zabrana od šest mjeseci za učešće u javnim nabavkama u Albaniji.