Puna primjena Sistema ulaska/izlaska (EES) u Evropskoj uniji planirana je za 10. april 2026. godine, ali već sada izaziva ozbiljne operativne probleme na evropskim aerodromima. Avio-industrija upozorava da bi tokom ljetnje sezone čekanja na granicama mogla trajati i do pet ili šest sati.

Foto: Ilustracija /Pixabay

Riječ je o biometrijskom sistemu registracije državljana trećih zemalja prilikom ulaska u Šengen zonu. Sistem je u fazi postepenog uvođenja od oktobra 2025. godine, ali produžena vremena obrade i nedostatak graničnog osoblja već su doveli do značajnih kašnjenja.

Prema podacima Airport Council International (ACI) Europe, uvođenje EES-a povećalo je vrijeme obrade putnika na granici i do 70 odsto. U periodima pojačanog saobraćaja zabilježena su čekanja i do tri sata, dok je aerodrom u Lisabonu bio primoran da privremeno suspenduje sistem nakon što su kašnjenja dostizala i sedam sati.

Fleksibilnost do ljeta, ali rizik ostaje

Evropska komisija dozvolila je državama članicama određenu fleksibilnost u primjeni sistema tokom perioda pojačanog saobraćaja. Nakon 10. aprila zemlje će moći privremeno da suspenduju ili djelimično primjenjuju EES do 90 dana, uz mogućnost produženja za dodatnih 60 dana tokom ljetnje sezone.

Međutim, evropske avio-organizacije – ACI Europe, Airlines for Europe (A4E) i IATA – upozoravaju da bez rješavanja hroničnog nedostatka graničnog osoblja i tehnoloških problema postoji realna opasnost od sistemskih poremećaja u vrhuncu turističke sezone.

Produžena čekanja nose i šire ekonomske posljedice: veće operativne troškove avio-kompanija, reputacioni rizik za aerodrome i moguće poremećaje u turističkom sektoru.

Šta to znači za putnike iz Crne Gore?

Građani Crne Gore spadaju u kategoriju putnika iz trećih zemalja, što znači da će pri prvom ulasku u Šengen zonu morati da registruju biometrijske podatke – otisak prsta i fotografiju lica.

U praksi, to može značiti:

duže zadržavanje na graničnoj kontroli
moguće višesatne redove tokom ljetnje sezone
veći rizik od propuštanja konektivnih letova
potrebu za dodatnim planiranjem vremena dolaska na aerodrom

Stručnjaci savjetuju da putnici tokom ljeta planiraju dolazak na aerodrom najmanje 60 do 90 minuta ranije nego ranijih godina, posebno ukoliko putuju ka velikim evropskim čvorištima.

Iako je cilj EES-a modernizacija i veća bezbjednost granica EU, predstojeće ljeto biće test izdržljivosti za evropske aerodrome – ali i za putnike iz Crne Gore koji planiraju putovanja u Šengen zonu.