Arhijerejski namjesnik kotorsko-tivatski, protojerej-stavrofor Nemanja Krivokapić, pojasnio je kome je kroz istoriju pripadala crkvena vlast u Boki Kotorskoj i zašto danas, prema njegovim riječima, ne postoji ni potreba ni opravdanje za obnovu posebne bokokotorske eparhije, naglašavajući kontinuitet veze Boke sa Mitropolijom crnogorsko-primorskom.

Foto: Mitropolija.com

U svom obraćanju pojašnjava da je pravoslavno stanovništvo Boke Kotorske je, prije nego što je Sveti Sava 1219.g. osnovao samostalnu Srpsku crkvu, bilo pod nadležnošću ohridskog arhiepiskopa.

Nakon što je Ohrid 971.g. pao pod vlast Vizantije sva pravoslavna crkva pala je pod nadležnost carigradskog patrijarha, pa je i Boka ostala u tom sastavu sve do osnivanja samostalne Srpske crkve.

Osnivanjem Srpske crkve, Sveti Sava je ustanovio Zetsku episkopiju upravo u Boki Kotorskoj, na Miholjskoj Prevlaci.

Zetska episkopija je 1346.g. podignuta na stepen mitropolije. Poslije rušenja Prevlačkog manastira od strane Mlečana došlo je do promjene sjedišta zetskih episkopa koje se konačno preselilo 1485.g. na Cetinje u Bogorodičin manastir, koji je sagradio zetski gospodar Ivan Crnojević.

Iako je Boka Kotorska u to vrijeme bila pod Mletačkom Republikom, zetski, odnosno crnogorski mitropoliti su zadržali duhovnu vlast nad cijelim područjem nekadašnje zetske eparhije.

Tu im je vlast Mletačka Republika priznala naročitim ugovorom od 6. septembra 1456.g. Ugovor je potpisao u ime Mlečića mletački providur Ivan Bolano, a u ime Zete vojvoda Stefan Crnojević.

Mletačka vlada ni kasnije nije dirala u to pravo dato crnogorskim mitropolitima. Štaviše, ona je njihovu vlast potvrđivala i posebnim poveljama, koje je izdala vladici Danilu 1717. i 1718. godine.

Tako je vlast crnogorskih mitropolita ostala nad pravoslavnim stanovnicima Boke Kotorske sve do pada Mletačke Republike 1797.g. a i kasnije, za vrijeme prve austrijske vladavine do 1806. godine.

Kada je Požunskim mirom 1805.g. Dalmacija potpala pod francusku vlast, car Napoleon je 1808.g. osnovao dalmatinsko-istrijsku eparhiju, i njoj prisajedinio Boku Kotorsku i ustanovio za Boku vikarijat, i tada zvanično prestaje duhovna uprava Cetinjske mitropolije nad Bokom.

Boka je jedno vrijeme formalno prihvatala takvo stanje, mada, po predanju koje se još može čuti, nije prihvatila ni jednog sveštenika rukopoloženog u Zadru kome nije Sveti Petar Cetinjski potvrdio da je pravi a ne unijatski sveštenik.

Tako je bilo i za vrijeme drugih mitropolita cetinjskih, do uspostavljanja eparhije bokokotorsko-dubrovačke 1874. godine.

A do osnivanja zasebne eparhije bokokotorske konačno je došlo na insistiranje bokeškog sveštenstva i naroda, upravo zbog toga što je u ovakvoj situaciji bio direktno ugrožen pravoslavni i nacionalni identitet Boke.

Naime, kada je došlo do nasilnog i neprirodnog odvajanja Crkve u Boki od svoje duhovne matice Zetske mitropolije, kojoj je od osnivanja Srpske crkve prirodno pripadala, Bokelji su nastojali da bar sačuvaju crkvenu ali i nacionalnu posebnost u odnosu na eparhije i oblasti kojima su pripajani voljom drugih, najprije dalmatinsko-istrijskoj eparhiji, a kasnije i potpuno vještačkoj tvorevini – Bukovinsko-dalmatinskoj mitropoliji.

Raspadom Austrougarske monarhije dolazi do stvaranja države Srba, Hrvata i Slovenaca, kasnije Jugoslavije, pa se konačno stiču uslovi da 1920. dođe do ujedinjenja Srpske crkve, u koju normalno ulazi i Eparhija bokokotorsko-dubrovačka, koja kao takva egzistira do smrti episkopa Kirila Mitrovića 1932. godine, kada se ponovo pripaja svojoj matičnoj episkopiji crnogorsko-primorskoj.

Nemanja Krivokapić naglašava da je njegov otac, protojerej Momčilo Krivokapić, bio protiv ponovnog osnivanja posebne bokokotorske eparhije.

Smatrao je da je ona nastala u posebnim istorijskim okolnostima i da danas ne postoji ni potreba ni želja naroda za njenim obnavljanjem.

Prema njegovom stavu, veza između Boke Kotorske i Mitropolije crnogorsko-primorske je trajna i neraskidiva.

"Zbog glasina koje su se nedavno čule u vezi sa navodnim odobravajućim stavom počivšeg prote Momčila Krivokapića o ponovnom uspostavljanju Eparhije bokokotorske, dužan sam da, kao njegov sin, dugogodišnji saslužitelj i naslednik na kotorskoj parohiji, posvjedočim da je o. Momo bio upravo na suprotnim pozicijama. Bio je svjestan uloge koju je ta eparhija imala u jednom istorijskom trenutku, ali nije smatrao da je njeno ponovno uspostavljanje na bilo koji način korisno u savremenim okolnostima", kazao je Krivokapić.

Prema njegovim riječima, stvaranje zasebne bokokotorske eparhije izazvano je sticajem vanrednih okolnosti i istorijskim uslovima okupacije u kojima se našlo pravoslavno stanovništvo Boke.

Krivokapić kaže da nema niti potrebe niti razloga, a ni želje među samim Bokeljima da se bilo šta mijenja po tom pitanju.