Odnos Evropske unije prema predsjedniku Srbije Aleksandru Vučiću godinama je počivao na percepciji da je on garant stabilnosti u Srbiji i regionu. Međutim, u svjetlu narušenih odnosa sa Briselom, unutrašnjie političke krize i eskalacije sukoba između Irana i Izraela, otvara se pitanje da li će Vučić uspjeti da zadrži status ključnog faktora stabilnosti u očima evropskih partnera, piše Danas.

Foto: Vlada CG

Prema ocjeni sagovornika Danasa, narativ o Vučiću kao garantu stabilnosti već je urušen, prije svega zbog spoljnopolitičkih odluka režima koje su udaljile Beograd od Brisela.

U očima EU, Vučićev režim se posmatra kroz prizmu stabilokratije, budući da je Evropi u regionu važnije postojanje režima koji garantuje mir i stabilnost, čak i po cijenu nedostatka demokratskih standarda i vladavine prava u domaćoj politici, piše Danas.

Za Uniju, normalizacija odnosa na relaciji Beograd-Priština predstavlja prioritet u regionu. Vučićeva popularnost i sporazumi koje je naprednjački režim sklopio po ovom pitanju od stupanja na vlast, predstaljaju garant da Vučić, uz široku podršku biračkog tijela, ima prostora da sprovede nepopularne odluke kojima EU teži.

Takođe, Vučić se u velikoj mjeri nametnuo kao neko ko ne samo da kontroliše situaciju u Srbiji, već ima veliki uticaj i u Republici Srpskoj ali i u Crnoj Gori, zbog čega je postao nezaobilazan faktor u regionalnim političkim dešavanjima. Kritičari aktuelnog režima u Srbiji ukazuju da Brisel, podilazeći Vučiću, bira stabilnost umjesto demokratije.

Međutim, posljednjih par godina, predsjednik Srbije i njegov režim postepeno su gubili apsolutnu naklonost Unije, upravo zbog političkih odluka režima koje su bile suprotne zahtjevima Brisela, poput neuvođenja sankcija Rusiji i postupanja režima po pitanju incidenta u Banjskoj.

Takođe, ova promjena odnosa EU prema Vučićevom režimu odslikava se i u posljednjih nekoliko Izvještaja Evropske komisije o Srbiji, u kojim je primjetan trend pogoršanja ocjena iz godine u godinu u gotovo svim ključnim oblastima – stepen demokratije, vladavina prava, sloboda medija.

Uprkos ovakvim postupcima aktuelne vlasti, EU je u više navrata insistirala na proevropskom kursu Srbije. Po padu Vlade Miloša Vučevića, komesarka za proširenje, Marta Kos poručila je da od naredne vlade očekuje kontinuitet po pitanju evropskih integracija, uprkos činjenici da brojni domaći analitičari ukazuju da je proevropska politika aktuelnog režima samo deklarativna.

Iako je narativ o “factoru stabilnosti” oslabljen, pogotovo od početka demonstracija i studentskih protesta u Srbiji nakon pada nadstrešnice u Novom Sadu, u svjetlu aktuelnih geopolitičkih dešavanja, situacija bi ponovo mogla da ide u korist srpskog predsjednika.

“Ni stvari na unutrašnjem planu ne idu Vučiću u prilog”

Usljed eskalacije situacije u Iranu i okolnim zemljama, postoji opasnost od nove migrantske krize, gdje Srbija ponovo ima šansu da se pozicionira u korist EU i postane ključan faktor u održavanju bezbjednosti unutar Unije, kao što je to bio slučaj tokom prethodne migrantske krize koja je pogodila Evropu prije deset godina.

Upravo zato se postavlja pitanje da li Vučić može da povrati onakvu naklonost Brisela koju je imao ranije i ostane faktor stabilnosti u regionu u očima evropskih partnera.

Analitičar Miljan Mladenović kaže za Danas da će u novonastalim okolnostima EU definitivno morati da poradi na odlučnosti i na brzini odlučivanja, što će posljedično značiti sasvim sigurno i oštriji pristup prema liderima sa spoljnopolitičkim pravcem kojem pripada i Vučić.

Prema njegovoj ocjeni, ni stvari na unutrašnjem planu ne idu Vučiću u prilog, buudći da je, kako kaže, jedna od njegovih najvažnijih političkih poruka – stabilnost – od pada nadstrešnice i kontinuiranih pobuna građana širom zemlje praktično nestala.

“Zbog svega toga, osim u slučaju iznenadne promjene okolnosti u svijetu, mišljenja sam da EU faktora stabilnosti više ne može da pronađe u Vučiću”, zaključuje Mladenović.

Bivši diplomata Srećko Đukić poručuje da je Vučić kao faktor stabilnosti na Zapadnom Balkanu i u Srbiji davno prošlo vrijeme, ako je to ikada i bio, i na vlasti, a još više u opoziciji.

On više nije ni za koga, a najmanje za EU, faktor sa kojim mogu da se prave planovi i dogovori, kaže sagovornik Danasa.

Prema Đukićevim riječima, međutim, Vučić je dovoljno iskusan da se drži evropskog puta po svaku cijenu, iz razloga što kada bi se od njega udaljio, ne bi više imao pristup Fondu rasta EU, na koji ima pravo kao zemlja u status kandidata, dodajući da, ne bi mogao da korist nii benefite evropskog tržišta i evropskih investicija.

“To njega interesuje, ali bez ikakvih evropskih vrijednosti. Međutim, i toj dvostrukoj igri primiče se kraj”, zaključuje Đukić.