Sistem vještačke inteligencije dešifrovao je zagonetnu društvenu igru iz rimskog doba koja je vijekovima zbunjivala naučnike.

Foto: AI Generated

Ovo dostignuće predstavlja kulminaciju arheološkog istraživanja započetog prije gotovo sto godina.

Tada je u Herlenu u Holandiji, na mjestu nekadašnjeg rimskog grada Coriovallum, iskopan misteriozni krečnjački kamen ugraviran linearnim simbolima, objavio je Science News.

Ploča prečnika oko 20 centimetara danas je izložena u lokalnom muzeju Het Romeins Museum, kulturnoj instituciji koja prikuplja dokaze o prisustvu Roman Empire na području današnje Holandije. Zaposleni u muzeju su kamen nazvali igrom, iako u rimskim zapisima ne postoji opis takve zabave.

Koristeći 3D snimanje, istraživači su otkrili da su neke linije na kamenu dublje od drugih, što ukazuje na habanje nastalo pomjeranjem figura duž njih.

„Možemo da vidimo habanje duž linija na kamenu, upravo tamo gdje biste pomjerali figuru“, rekao je Walter Crist, arheolog sa Leiden University specijalizovan za igre iz antike. „Izgled kamena, u kombinaciji s ovim tragovima habanja, snažno sugeriše da je riječ o igri.“

Na Maastricht University razvijen je program koji sadrži pravila „oko stotinu srednjovjekovnih ili starijih igara iz istog kulturnog područja kao i rimski kamen“.

Poput drevnog šahovskog računara, digitalni dekoder je generisao desetine mogućih pravila, a zatim odigrao 1.000 simuliranih partija, omogućavajući vještačkoj inteligenciji da odredi moguće varijacije ove igre.

„Isprobali smo mnogo različitih kombinacija: tri protiv dvije figure, četiri protiv dvije ili dvije protiv dvije“, rekao je Krist, prenosi Science News.

Istraživači su potom uporedili obrasce kretanja figura prema mogućim pravilima sa tragovima habanja na kamenoj ploči i utvrdili da se podudaraju.

Pokreti su, prema navodima časopisa Scientific American, ličili na igru blokiranja, sličnu iks-oksu, koju igraju dvije osobe.

Igrači su pomjerali figure — vjerovatno napravljene od stakla, kostiju ili keramike — duž linija na ploči s ciljem da zarobe protivničke figurice u uglu.

Ovo otkriće je značajno jer se ranije smatralo da se igre ovog tipa u Evropi nisu pojavile sve do srednjeg vijeka.

Danas igrači mogu isprobati ovu rekonstrukciju igre, nazvanu „Igra Koriovaluma“, na platformi Ludii, prema pravilima koja su osmislili istraživači.

Ipak, uprkos obećavajućim rezultatima, istraživač Markus Sommers oprezan je kada je riječ o potvrdi da su naučnici zaista otkrili tačna pravila igre, jer je programiranje AI sistema djelimično zasnovano na pretpostavkama.

„Ako Ludii-ju predstavite linijski obrazac poput onog na kamenu, on će uvijek pronaći neka pravila igre“, istakao je Somers u saopštenju Univerziteta u Mastrihtu. „Zato ne možemo biti sigurni da su Rimljani igrali baš na taj način.“

Ipak, ovi nalazi bi mogli otvoriti put korišćenju vještačke inteligencije za dešifrovanje još starijih igara.

Arheološkinja Véronique Dasen sa University of Fribourg, koja nije učestvovala u studiji, nazvala je otkriće „revolucionarnim“, ističući da „rezultati istraživanja pozivaju arheologe da preispitaju grafite iz rimskog perioda koji bi zapravo mogli biti table za slične igre koje se ne pominju u pisanim izvorima“.