Njemački kancelar Fridrih Merc sjedio je mirno dok je Donald Tramp prijetio španskom premijeru Pedru Sančezu zbog stava prema agresiji na Iran.

 

Foto: Friedrich Merz, X screenshot 

Politiko piše kako lideri dvije velike države nisu razgovarali od ovog incidenta, a Merc je navodno Sančeza pozivao na pogrešan broj.

Sedmicu nakon što je Donald Trump nazvao špansku vladu “užasnom” i zaprijetio prekidom trgovinskih veza s Madridom, španski lideri i dalje su ogorčeni na njemačkog kancelara jer je ćutao u Ovalnom kabinetu dok je američki predsjednik iznosio tiradu.

U intervjuu za Politico u ponedjeljak, potpredsjednica španske vlade Jolanda Diaz je rekla da je Merc među trenutnom generacijom lidera EU “koji nemaju pojma kako upravljati istorijskim trenutkom u kojem živimo”.

“Ono što Evropi danas treba jeste liderstvo, a ne vazali koji odaju počast Trampu”, rekla je.

Merc je na udaru kritika otkako je ćutao tokom konferencije za novinare 3. marta u Bijeloj kući, kada je Tramp zaprijetio uvođenjem embarga Madridu jer Španija nije dopustila američkim vojnim avionima da koriste španske baze za napad na Iran, te je kritikovao Španiju zbog odbijanja da izdvoji 5 odsto svog BDP-a za vojnu potrošnju.

Nakon sastanka, kancelar je tvrdio da nije reagovao u odbranu članice EU jer nije želio rizikovati  pogoršavanje situacije javnim suprotstavljanjem Trampu. Dodao je da je kasnije, iza zatvorenih vrata, rekao predsjedniku da se ekonomske sankcije ne mogu nametati samo jednoj državi članici EU.

Međutim, to objašnjenje nije mnogo smirilo strasti u Madridu. U satima nakon sastanka u Vašingtonu, španski ministar vanjskih poslova Jose Luis Albares kritikovao je Merza jer nije stao u odbranu članice EU, dodajući da ne može zamisliti da bi bivši njemački kancelari Angela Merkel ili Olaf Šolc ostali nijemi u sličnoj situaciji.

Kancelar je takođe bio meta kritika u španskim nacionalnim medijima, gdje su ga komentatori nazivali kukavicom, dok su urednički tekstovi zamjerali što nije odbranio evropskog partnera kako bi to nalagala osnovna solidarnost.

 
Mercov portparol Stefan Kornelius umanjio je vidljivi razdor između dvije zemlje, rekavši za Politico u ponedjeljak da odnos uopšte nije napet. Takođe je odbacio kritike na račun načina na koji je Berlin vodio situaciju i rekao da je visoki njemački zvaničnik za vanjsku i sigurnosnu politiku Gunter Sauter odmah nakon sastanka s Trampom informisao svog španskog kolegu.

Ipak, priznao je da dvojica lidera nisu razgovarala od kancelarove posjete Vašingtonu. Prema Korneliusu, Merc je dva puta pokušao nazvati španskog premijera Pedra Sančeza, ali ga nije uspio dobiti, dodao je da je kancelar ostavio glasovnu poruku i čeka povratni poziv.

Kasnije je portparol Sančeza rekao za Politiko da pozivi nisu bili uspostavljeni jer je Merc nazvao broj koji više nije u funkciji, ne znajući da premijer iz bezbjednosnih razloga povremeno mijenja broj telefona. Iako je zabuna kasnije razjašnjena i Merc je dobio ažurirane kontakt podatke, dvojica lidera još nisu razgovarala. Dodato je da su njihovi timovi ostali u kontaktu.

Bez obzira na propuštene pozive, javna priroda ovog spora neobična je jer su Madrid i Berlin istorijski imali odlične odnose, a španski premijeri i njemački kancelari održavali snažne veze bez obzira na političke razlike.

Njemački ministar vanjskih poslova Johan Vadephul takođe tvrdi da dvije zemlje ostaju bliski saveznici i da Berlin stoji uz Madrid suočen s Trampovim prijetnjama carinama.

“Španija uvijek može računati na evropsku solidarnost, a samim tim i na njemačku solidarnost, kada je riječ o prijetnjama novim trgovinskim barijerama. Stojimo zajedno u najbližem mogućem jedinstvu”, kazao je Vadephul.

Diaz je u ponedjeljak izrazila uvjerenje da će špansko-njemački odnosi preživjeti trenutne nesuglasice, ali je naglasila i frustraciju zbog nespremnosti Merca i drugih lidera EU da se pridruže Španiji u osudi tekućih napada SAD-a i Izraela na Iran.

“Član 1 Povelje Ujedinjenih nacija jasno definiše šta predstavlja nelegitiman rat. od svakog lidera EU treba očekivati da jasno govori u odbranu međunarodnog prava”, kazala je.

Merc je u ponedjeljak ponovio podršku američko-izraelskoj ofanzivi, navodeći veze Irana s Rusijom i dugogodišnju podršku militantnim grupama poput Hamas.

“Iran je centar međunarodnog terorizma. Taj centar mora biti ugašen, a Amerikanci i Izraelci to rade na svoj način”, kazao je Merz.

Diaz, koja predvodi krajnje lijevu stranku Sumar, mlađeg partnera u koalicionoj vladi premijera Sančeza, Mercovu podršku Trampovim politikama pripisala je Njemačkoj “poziciji ekstremne ekonomske slabosti”, tvrdeći da to odražava širu evropsku preveliku zavisnost od Sjedinjenih Američkih Država.

“Potrebna nam je strateška autonomija… potrebne su nam vlastite evropske industrije i moramo smanjiti našu tehnološku, finansijsku i energetsku zavisnost i od Sjedinjenih Država i od Pekinga. Moramo imati vlastitu dušu”, kazala je Diaz.