Februarski podaci Monstata o cijenama proizvoda i usluga lične potrošnje, mjerene indeksom potrošačkih cijena, pokazuju da je godišnja stopa inflacije u Crnoj Gori pala peti mjesec uzastopno. U februaru je godišnja inflacija pala na 2,6 odsto, dok je zabilježena mjesečna stopa inflacije od 0,2 odsto.

Foto: Ilustracija/ Pixabay.com

Godišnja inflacija bila je u konstantnom rastu do septembra prošle godine kada je dostigla 4,9 odsto, da bi u oktobru godišnja inflacija pala na 4,8 odsto, u novembru na 4,2 odsto, u decembru na četiri odsto, u januaru na 2,9 odsto, da bi u februaru ove godine završila na 2,6 odsto.

U decembru, novembru, oktobru i septembru prošle godine zabilježena je negativna mjesečna stopa inflacije, odnosno deflacija na mjesečnom nivou.

Na mjesečnu stopu inflacije u februaru najviše je uticalo povećanje cijena u grupama goriva i maziva za motorna vozila, voće i orašasti plodovi, odvoženje smeća, usluge za održavanje, popravke i sigurnost stambenog objekta, povrće, krtolasto povrće i mahunarke, restorani, kafei i slično, kafa i supstituti za kafu, cipele i ostala obuća.

Potrošačke cijene u periodu januar–februar, u poređenju sa istim periodom prošle godine, u prosjeku su bile više 2,7 odsto.

Posmatrano po glavnim grupama proizvoda i usluga prema namjeni potrošnje, u februaru je, u odnosu na prethodni mjesec, zabilježen rast u grupama prevoz 1,5 odsto, hrana i bezalkoholna pića 0,3 odsto, pokućstvo i rutinsko održavanje stana, osiguranje i finansijske usluge i lična njega, socijalna zaštita i razna dobra i usluge po 0,1 odsto.

Pad cijena zabilježen je u grupama restorani i usluge smještaja 0,7 odsto, rekreacija, sport i kultura 0,2 odsto, stanovanje, voda, električna energija, gas i ostali energenti i odjeća i obuća po 0,1 odsto.

Cijene ostalih proizvoda i usluga nijesu se bitnije mijenjale.

Eurozona

Godišnja inflacija u eurozoni, prema preliminarnim procjenama Eurostata, porasla je u februaru sa januarskih 1,7 odsto na 1,9 odsto.

Cijene u sektoru usluga eurozone su u februaru porasle 3,4 odsto međugodišnje, ubrzavši u odnosu na 3,2 odsto u januaru, a cijene hrane, alkohola i duvana 2,6 odsto, što je isti tempo kao u januaru.

Pored toga, cijene energenata u eurozoni su pale 3,2 odsto međugodišnje, sporijim tempom u odnosu na januarski pad od četiri odsto.

Industrijski proizvodi, osim energije, poskupjeli za 0,7 odsto međugodišnje, ubrzavši u odnosu na 0,4 odsto u januaru.

Godišnja stopa bazne inflacije za februar takođe je porasla u eurozoni i to sa januarskih 2,2 odsto na 2,4 odsto. Što se tiče najvećih privreda eurozone, inflacija mjerena harmonizovanim indeksom potrošačkih cijena (HICP) porasla je u Francuskoj sa 0,4 na 1,1 odsto, Španiji sa 2,4 na 2,5 odsto i Italiji sa jedan odsto na 1,6 odsto, dok je u Njemačkoj blago pala sa 2,1 na dva odsto.

Region

Godišnja inflacija u Srbiji u februaru ove godine bila je 2,5 odsto, a mjesečna 0,5 odsto, pokazuju podaci Republičkog zavoda za statistiku u toj državi.

Cijene proizvoda i usluga lične potrošnje, kojima se mjeri inflacija, u odnosu na decembar 2025. godine u prosjeku su povećane 0,8 odsto.

Prema preliminarnim podacima godišnja inflacija u Hrvatskoj, članici EU, u februaru je iznosila 3,8 odsto, dok su cijene proizvoda i usluga lične potrošnje mjerene indeksom potrošačkih cijena u februaru, u odnosu na januar veće 0,3 odsto.

Podaci Eurostata pokazuju da je veću inflaciju od Hrvatske u eurozoni, u februaru imala samo Slovačka, sa stopom od četiri odsto.

Godišnja stopa inflacije u Sloveniji u februaru je iznosila 2,9 odsto, što je 0,3 postotna boda više nego u januaru i 1,3 postotna boda više nego u februaru prošle godine.

Usluge su u Sloveniji, u prosjeku u jednoj godini poskupjele 3,2 odsto, dok su robe poskupjele 2,8 odsto.

Na mjesečnom nivou cijene su u februaru porasle 0,6 odsto, nakon pada od 0,5 odsto u januaru, objavio je Statistički zavod Slovenije.

Usluge su u prosjeku u jednoj godini poskupjele 3,2 odsto, dok su robe poskupjele 2,8 odsto. Roba svakodnevne potrošnje u Sloveniji, bila je skuplja četiri odsto, polutrajna roba 0,8 odsto, dok su cijene trajnih dobara u prosjeku ostale nepromijenjene.

Indikatori

Iz Monstata su pojasnili da su indeksi potrošačkih cijena (CPI) jedan od najvažnijih makroekonomskih indikatora i osnova za donošenje odluka u oblasti ekonomije i finansija.

Od januara 2009. godine koriste se kao zvanična mjera inflacije u Crnoj Gori.

- Indeks potrošačkih cijena koristi se za usklađivanje plata i zarada u skladu sa kolektivnim ugovorima, kao i penzija i socijalnih davanja. Takođe se koristi za deflacioniranje pojedinih makroekonomskih agregata u statistici nacionalnih računa i u druge svrhe – rekli su iz Monstata.

Indeks potrošačkih cijena se definiše kao mjera prosječne promjene cijena fiksne korpe roba i usluga koje domaćinstvo kupuje u cilju zadovoljenja svojih potreba. Ponderi koji se primjenjuju za izračunavanje indeksa potrošačkih cijena izražavaju relativnu važnost odabranih proizvoda i usluga u ukupnoj potrošnji domaćinstava na domaćoj teritoriji. Lista proizvoda i usluga se redovno revidira kako bi se očuvala njena reprezentativnost u pogledu strukture potrošnje i navika potrošača.

- Uticaj pojedinih grupa na stopu inflacije pokazuje koliko je data grupa uticala na ukupnu stopu inflacije. Uticaj zavisi od pondera i stope inflacije date grupe. Ponderi predstavljaju relativno učešće potrošnje domaćinstava određene grupe ili podgrupe proizvoda u ukupnoj potrošnji. Zbog toga ponderi imaju važnu ulogu u računanju stope inflacije. Oni predstavljaju ,,važnost“ određene grupe proizvoda u ukupnoj potrošnji domaćinstava u određenom referentnom periodu – pojasnili su iz Monstata.

Mjesečna stopa inflacije predstavlja promjenu cijena u tekućem mjesecu u odnosu na prethodni mjesec, u procentima.

- Godišnja stopa inflacije predstavlja promjenu cijena u tekućem mjesecu u odnosu na isti mjesec prethodne godine, u procentima. Dok se indeks potrošačkih cijena najčešće primjenjuje kao opšta mjera inflacije u nacionalnim okvirima, harmonizovani indeks potrošačkih cijena (HICP) predstavlja uporedivu mjeru inflacije sa zemljama Evropske unije – naveli su iz Monstata.