Piše: Petar Đukanović, programski direktor Centra za građansko obrazovanje (CGO)

Foto: CGO

Nivo političke komunikacije u Crnoj Gori već duže vrijeme bilježi ozbiljan pad standarda. Iako je to najvidljivije u Skupštini, problem je mnogo širi – prisutan je u javnim nastupima, medijima i na društvenim mrežama. Umjesto argumentovanog dijaloga, dominiraju lični napadi, etiketiranje i osporavanje kredibiliteta, dok podizanje tenzija postaje gotovo osnovni metod političkog djelovanja.

Skupština bi morala biti učionica demokratije, onaj prostor u kojem se neslaganja rješavaju argumentima, a ne diskvalifikacijom sagovornika. U demokratskim društvima, političke razlike vode ka kvalitetnijim rješenjima za opšte dobro, a ne ka prizemnim ličnim obračunima. Čak i kada nema saglasnosti, mora postojati minimum odgovornosti u načinu na koji se te razlike artikulišu. U suprotnom, normalizuju se obrasci suprotni osnovnim principima političke etike i zaštite privatnosti, što samo urušava povjerenje građana i građanki u institucije, jer sugeriše da je politički proces arena ličnih i partikularnih interesa, a ne javnog dobra.

Indikativno je i da se loše komunikacione prakse brzo “primaju”. Više taj pristup nije rezervisan samo za aktere koji su i ranije bili skloni prizemnom i konfliktom vođenom diskursu, već ga sve češće preuzimaju i oni koji se predstavljaju kao građanski i proevropski. Time se brišu razlike u političkom ponašanju, a standardi komunikacije se snižavaju na zajednički minimum, što dodatno ubrzava eroziju političke kulture.

 
Posljednji paradoks smo nedavno vidjeli kroz rasprave koje se odnose na zaštitu privatnosti, uključujući i one o izmjenama Zakona o ANB-u. Dok se na normativnom nivou upozorava na rizike prekomjernog zadiranja u privatni život građana, u političkoj praksi istovremeno oni koji su to kritikovali pokušavaju uspostaviti obrasce koji počivaju na istom principu – iznošenju ličnih podataka, insinuacijama i javnoj diskreditaciji. Taj raskorak između onoga što se zagovara i onoga što se praktikuje ne samo da slabi uvjerljivost političkih aktera, već i relativizuje ljudskopravaške standarde koje bi zaista trebalo štititi.

Slična kontradikcija postoji i u odnosu prema nasilju. Iako se ono javno osuđuje, politička komunikacija često afirmiše agresivne obrasce ponašanja. Kao vidljiv društveni model, političke strukture time direktno i doprinose širenju takvih obrazaca.

Pad kvaliteta političke komunikacije nije izolovan problem politike, već ogledalo šireg društvenog stanja. Kada se konfliktan, lični i agresivan način komunikacije normalizuje u politici, on se neminovno preliva i na društvo. Slabi se kapacitet za dijalog, kompromis i racionalno odlučivanje, dok jačaju podjele i nepovjerenje.

Društvo koje prihvati ovakav model komunikacije postepeno gubi temelje demokratskog života. Zato obnova političke kulture – zasnovane na argumentima, odgovornosti i međusobnom poštovanju – nije pitanje izbora, već preduslov stabilnog i funkcionalnog demokratskog sistema. Jer bez kulture dijaloga, demokratija ne slabi postepeno, ona se prazni iznutra.