Centar za građansko obrazovanje (CGO) ponovo je ukazao na, kako navode u saopštenju, zabrinjavajući kontinuitet saradnje Crnogorske akademije nauka i umjetnosti (CANU) sa akademskim krugovima i međunarodnim asocijacijama bliskim režimu Vladimira Putina, uprkos jasno deklarisanoj vanjskopolitičkoj orijentaciji Crne Gore i njenoj podršci Ukrajini.

Sara Čabarkapa, koordinatorka programa Aktivno građanstvo, Foto: CGO

CGO podsjeća da je CANU i nakon ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine nastavila saradnju sa Međunarodnom asocijacijom akademija nauka, organizacijom koja je danas usko povezana sa strukturama vlasti u Bjelorusiji, a koja nije osudila rusku agresiju.

“Dodatno, CGO se obratio CANU tražeći podatke o tome da li CANU poštuje sankcije Crne Gore prema Rusiji, kao i pregled svih oblika saradnje sa Ruskom Federacijom od 24. februara 2022. godine do danas. CANU je odbila taj zahtjev, uz obrazloženje da ne posjeduje tražene informacije, što naglašava netransparentnost njenog djelovanja”, navodi se u saopštenju koje potpisuje koordinatorka programa Aktivno građanstvo Sara Čabarkapa.

No, kako se dodaje u saopštenju, uvid u Program rada CANU za 2026. godinu pokazuje da je, u okviru sporazuma sa Elektroprivredom Crne Gore, planiran početak realizacije međunarodnog projekta sa Ruskom akademijom nauka, SANU, MANU i Akademijom nauka Republike Srpske, posvećenog Lavu Tolstoju i kulturnom nasljeđu Južnih Slovena.

“Projekat će se realizovati od 2026. do 2028. godine, a među nosiocima su i institucije iz Rusije. Istovremeno, CANU za 2026. godinu nema planiranih aktivnosti sa Nacionalnom akademijom nauka Ukrajine, niti su predviđeni sadržaji povodom 20 godina obnove nezavisnosti Crne Gore”, dodaje se.

Kako dalje navode iz CGO, uvid u Godišnjak CANU za 2024. godinu, koji nije javno dostupan, potvrđuje kontinuitet saradnje sa Ruskom akademijom nauka i Nacionalnom akademijom Bjelorusije.

“U istom dokumentu navodi se da je predsjednik CANU, Dragan Vukčević, tokom boravka u Moskvi u septembru 2024. godine, u okviru zasijedanja Savjeta Međunarodne asocijacije akademija nauka, čestitao Ruskoj akademiji nauka jubilej od 300 godina postojanja. Iste godine Odbor za matematiku i fiziku CANU učestvovao je u organizaciji naučne konferencije održane u Petrovcu u saradnji sa Ruskom akademijom nauka. Istovremeno, nije evidentirana saradnja sa Ukrajinom”, navodi se u saopštenju.

CGO ukazuje i da je Upravni odbor Evropske federacije akademija nauka i humanističkih nauka (ALLEA) 4. marta 2022. godine suspendovao članstvo Ruske akademije nauka i Nacionalne akademije nauka Bjelorusije zbog njihove povezanosti sa ruskom agresijom na Ukrajinu, naglašavajući da je to urađeno u skladu sa međunarodnim sankcijama, ali i kao izraz posvećenost principima akademske slobode, ljudskih prava i demokratije.

ALLEA, čija je Crna Gora članica, okuplja 60 akademija iz oko 40 zemalja, iz zemalja članica EU, kao i van nje, a cilj joj je promovisanje nauke kao globalnog javnog dobra.

“Takođe, više članova Ruske akademije nauka nalaze se pod međunarodnim sankcijama zbog svoje uloge u podršci režimu Vladimira Putina i agresiji na Ukrajinu, što dodatno problematizuje svaku institucionalnu saradnju sa tim strukturama. Između ostalih, Andrei Shutov, ruski istoričar i član Centralne izborne komisije Rusije, dopisni član od 2022. godine, pod sankcijama je SAD-a, Ukrajine, Australije, Novog Zelanda i EU zbog uloge u organizovanju nezakonitih referenduma u okupiranim ukrajinskim oblastima. Vladimir Kashin, predsjednik Odbora Državne dume za agrarna pitanja i akademik Ruske akademije nauka, pod američkim je sankcijama zbog uloge u ratu u Ukrajini”, dodaju iz CGO.

CANU je najavila i potpisivanje Memoranduma sa Mongolskom akademijom nauka, čiji predsjednik, Demberel Sodnomsambuu, ima bliske veze sa Rusijom.

„Ja sam čovjek ruskog svijeta, ovu zemlju smatram svojom drugom domovinom, zato sam spreman da štitim interese svojih ruskih prijatelja”, rekao je on prošle godine na svečanosti kada mu je dodijeljeno zvanje počasnog profesora Irkutskog nacionalnog istraživačkog tehničkog univerziteta.

Zvanje mu je dodijelio rektor tog univerziteta, Mikhail Korniakov, koji je 2022. godine javno podržao agresiju na Ukrajinu potpisavši pismo Ruskog saveza rektora u kome se poziva na “demilitarizaciju i denacifikaciju Ukrajine”.

CGO cijeni da institucije poput CANU moraju dosljedno primjenjivati vrijednosti koje javno zastupaju.

“Saradnja sa strukturama bliskim režimima koji učestvuju u razaranju Ukrajine direktno potkopava kredibilitet deklarativne podrške toj zemlji. Stoga ponovo pozivamo CANU da preispita ovakve oblike saradnje i da ih uskladi sa vanjskopolitičkim opredjeljenjima Crne Gore, kao i sa principima na koje se sama poziva”, zaključuje se u saopštenju.