Turski ministar odbrane Jašar Guler iskoristio je konferenciju povodom 74. godišnjice pristupanja NATO-u kako bi poručio da bi isključivanje Ankare iz evropskih odbrambenih inicijativa moglo više naštetiti sigurnosti Evrope nego smanjenje američkog prisustva na kontinentu.

Foto: Ilustracija /Pixabay /Instagram screenshot /nato (kolaž)

Na skupu održanom 9. aprila, koji su organizirali Predsjedništvo za komunikacije i Fondacija SETA, Guler je kritikovao Evropsku uniju zbog nevoljnosti da u potpunosti otvori svoje odbrambene inicijative za Tursku.

Podsjetio je da je Turska članica NATO-a, ali ne i Evropske unije, zbog čega, kako je naglasio, dva različita seta pravila u praksi ograničavaju saradnju sa državama članicama Unije.

“Inače, procjenjujemo da bi takav pristup Evropske unije nanio više štete evropskoj sigurnosti i otpornosti nego smanjenje američkih snaga u Evropi”, rekao je Guler, upozoravajući na posljedice odbrambenih projekata koji marginalizuju saveznike izvan EU, poput Turske.

On je poručio i da Turska više nije država na periferiji NATO-a na jugoistočnom krilu. Kako je naveo, to je središnji saveznik sposoban da generiše sigurnost na cijelom evropskom teatru.

Gulerove poruke, izrečene uoči NATO samita 2026. godine u Ankari ovog ljeta, predstavljene su kao odraz turskog viđenja vlastite uloge u savezu i ocjene brzo mijenjajućeg međunarodnog sigurnosnog okruženja.

Ministar je najavio da će Turska preuzeti komandu nad NATO Savezničkim snagama za brzo reagovanje u periodu od 2028. do 2030. godine. Prema ocjeni Serhata Guvenca, profesora međunarodnih odnosa na Univerzitetu Kadir Has u Istanbulu, “Turska je postala jedan od rijetkih NATO saveznika sposobnih da doprinesu u više operativnih domena u značajnom obimu”.

Guvenc smatra da zemlje na istočnom krilu NATO-a, među kojima su Poljska, Rumunija, baltičke države i nordijski saveznici, sve više prepoznaju vrijednost Turske dok Evropa nastoji da pojača odvraćanje Rusije i istovremeno upravlja nestabilnošću na jugu.

Ankara, s druge strane, u kontaktima s evropskim partnerima naglašava da može ponuditi veliku stalnu vojsku, značajno borbeno iskustvo, geografski položaj između Evrope i Bliskog istoka te odbrambenu industriju sposobnu za brzu proizvodnju dronova, municije, oklopnih vozila i pomorskih platformi.

Prema tumačenju vlasti u Ankari, fokus na Evropu ne proizlazi samo iz želje za priznanjem ili utjecajem. U uslovima složenih prijetnji, smatra se da bi oslabljen NATO ili fragmentirana evropska odbrambena arhitektura mogli ostaviti Tursku strateški izloženijom u periodu rastuće regionalne nestabilnosti.