Iranske vlasti osudile su na smrt još četiri osobe, uključujući jednu ženu, zbog njihovog učešća u protestima u januaru ove godine, saopštile su organizacije za ljudska prava. Iran je već pogubio sedam osoba povezanih s tim protestima, koji su ugušeni u talasu represije u kojem su ubijene hiljade ljudi, a desetine hiljada uhapšene.

Mohammadreza Majidi-Asl i njegova supruga Bita Hemmati Foto: X

Optuženi za djelovanje u ime SAD-a

Četvoro osuđenih su Mohammadreza Majidi-Asl i njegova supruga Bita Hemmati, kao i Kourosh Zamaninejad i Behrouz Zamaninejad, koji su živjeli u istoj zgradi u Teheranu. Revolucionarni sud u Teheranu, kojim je predsjedavao sudija Imam Afshari, proglasio ih je krivima za djelovanje u ime Sjedinjenih Američkih Država, saopštili su Centar Abdorrahman Boroumand i novinska agencija aktivista za ljudska prava (HRANA).

Prema Nacionalnom vijeću otpora Irana, pravosuđe ih tereti za više djela, uključujući „korišćenje eksploziva i oružja“, „nanošenje štete stacioniranim snagama“, kao i „bacanje predmeta poput boca, betonskih blokova i zapaljivih materijala s krovova zgrada“. Nije poznato kada je presuda tačno donijeta, prenosi Index.

Prva žena osuđena na smrt zbog protesta

Vjeruje se da je Bita Hemmati prva žena osuđena na smrtnu kaznu zbog učešća u januarskim protestima. Centar Abdorrahman Boroumand navodi da smatraju da se upravo ona pojavila u video-snimku emitovanom na državnoj televiziji u januaru, gdje ju je lično ispitivao šef pravosuđa Gholamhossein Mohseni Ejei.

„Snimanje i emitovanje iznuđenih priznanja optuženih u netransparentnom procesu predstavlja flagrantno kršenje njihovih prava“, poručili su iz Centra.

Organizacije za ljudska prava optužuju Islamsku Republiku da koristi smrtnu kaznu kao sredstvo represije radi sijanja straha u društvu, te upozoravaju da bi njena primjena mogla biti pojačana usljed napetosti s Izraelom i Sjedinjenim Američkim Državama.

Prema podacima organizacije Iran Human Rights Monitor, u prva tri mjeseca ove godine Iran je izvršio 656 pogubljenja, ali se smatra da je stvarni broj „vjerovatno znatno veći“, jer je pristup internetu u Iranu u martu bio uglavnom ograničen, a zabilježeno je samo osam smaknuća.

U zajedničkom godišnjem izvještaju norveške organizacije Iran Human Rights i pariške organizacije Zajedno protiv smrtne kazne, objavljenom u ponedjeljak, navodi se da je tokom 2025. godine pogubljeno najmanje 1639 osoba, od čega 48 žena.

Upozorenja o nepravednim suđenjima

Organizacija Iran Human Rights upozorila je da je, osim sedam već pogubljenih, smrtna kazna izrečena za još najmanje 26 osoba uhapšenih zbog januarskih protesta, dok se stotine drugih suočavaju s optužbama koje bi mogle dovesti do smrtne kazne. Prošlog mjeseca Iran je pogubio trojicu muškaraca optuženih za ubistvo policajaca tokom protesta, među kojima je bio i Saleh Mohammadi, mladi član iranske rvačke reprezentacije.

„Desetine pojedinaca uhapšenih tokom protesta u januaru 2026. osuđene su na smrt nakon krajnje nepravednih, ubrzanih suđenja, sprovedenih bez odgovarajućeg pravnog postupka, pristupa nezavisnom advokatu i uz oslanjanje na iznuđena ‘priznanja’ dobijena mučenjem kao dokaz“, saopštio je Centar za ljudska prava u Iranu sa sjedištem u Njujorku.

Nacionalno vijeće otpora Irana pozvalo je Ujedinjene nacije „da preduzmu hitne mjere kako bi spasili živote zatvorenika osuđenih na smrt, posebno političkih zatvorenika i onih uhapšenih tokom ustanka“.