Umjesto unapređenja sistema došlo je do nazadovanja, upozorio je Branislav Radulović, senator Državne DRI, nadležan za sprovođenje revizije. “Uspješnost upravljanja komunalnim otpadom u Crnoj Gori” Neuređena odlagališta su različite veličine, od malih sa nekoliko kubnih metara tzv. “smetlišta”, do “divljih deponija” sa nekoliko stotina ili hiljada kubnih metara otpada, kaže Radulović.

Foto: Ilustracija/Pixabay

Crna Gora reciklirala je manje otpada 2023. nego pet godina ranije - 2018, a nadležni organi kako na državnom, tako i na lokalnom nivou, nijesu preduzimali adekvatne mjere u cilju uspješnog upravljanja komunalnim otpadom.

To je “Vijestima” kazao senator Državne revizorske institucije (DRI), nadležan za sprovođenje revizije “Uspješnost upravljanja komunalnim otpadom u Crnoj Gori” Branislav Radulović.

Prema njegovim riječma, studijskim istraživanjem koje je sprovedeno u cilju donošenja Detaljnog plana revizije, utvrđeni su rizici i razlozi za sprovođenje revizije.

“…Umjesto unapređenja sistema došlo je do nazadovanja, što se prezentiralo u studiji. Jedan od pokazatelja nazadovanja može se naći u procentu recikliranja otpada, pa je tako u 2023. godini reciklirano manje od 0,5 odsto sakupljenog otpada, dok je u 2018. godini reciklirano oko 2 procenta”, kazao je Radulović “Vijestima”.

Revizija “Uspješnost upravljanja komunalnim otpadom u Crnoj Gori”, kaže Radulović, u završnoj je fazi, tretira period od 2020. do 2025. godine, a plan je da u narednih desetak dana nadležni Kolegijum DRI usvoji Konačni izvještaj i obavijesti javnost o utvrđenom činjenično stanju.

“Cilj revizije je da ocijeni da li je u Crnoj Gori uspostavljen efikasan sistem upravljanja komunalnim otpadom. Za postizanje tog cilja izvršena je analiza i provjera pravnog, strateškog i planskog okvira, uspostavljenog sistema prikupljanja komunalnog otpada, kao i sistem izvještavanja i upravljanja pomenutim otpadom. Takođe, važan segment u efikasnom upravljanju komunalnim otapadom je nadzor i kontrola koji se sprovodi od strane nadležnih organa”, naglasio je senator DRI.

Kazao je da u trenutku izrade studijskog istraživanja, u aprilu 2025, nije postojao novi Državni plan upravljanja otpadom, već je produžavano trajanje Državnog plana upravljanja otpadom u Crnoj Gori za period od 2015. do 2020. godine.

“Istovremeno, izvještaji o sprovođenju Državnog plana upravljanja otpadom u Crnoj Gori u periodu od 2020. do 2023. godine ukazvali su na nedostatak napretka u upravljanju komunalnim i građevinskim otpadom po opštinama. Takođe, lokalni planovi upravljanja komunalnim i neopasnim građevinskim otpadom nijesu izrađeni za period od 2021, pa zaključno sa izradom studije, već je produženo trajanje postojećih, jer se kasnilo sa donošenjem Državnog plana upravljanja otpadom sa kojim bi lokalni planovi bili usklađeni”, kazao je Radulović.

“Divlje deponije” na sve strane

Prema riječima Radulovića, studija je ukazala i na to da se Crna Gora godinama bori sa velikim brojem neuređenih odlagališta komunalnog otpada koji su na vrlo vidim mjestima, pokazujući na taj način nemaran odnos prema otpadu, manjak kulture življenja, loše navike od strane građana ove države.

“Neuređena odlagališata su različite veličine od malih sa nekoliko kubnih metara tzv. ‘smetlišta’ do ‘divljih deponija’, sa ozbiljnim količinama otpada sa nekoliko stotina ili hiljada kubnih metara otpada. U međuvremenu, u toku trajanja revizije - krajem 2025, donjet je novi Državni plan upravljanja otpadom za period do 2029. godine”, kazao je on.

334 odlagališta otpada postoje u Crnoj Gori, podaci su Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera
“Vijesti” su ranije pisale da se u Državnom planu navodi da je u Crnoj Gori 18 kontrolisanih odlagališta, od kojih su dva namijenjena samo za odlaganje građevinskog otpada (lokacija Dragalj u Kotoru i lokacija Brajići u Budvi).

Prema podacima Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera (MERS), u Crnoj Gori postoje 334 nezakonita odlagališta otpada.

Prema Državnom planu, Crna Gora bi u naredne tri godine trebalo da uloži 330 miliona eura u gašenje nelegalnih deponija, prelazak na cirkularnu ekonomiju i uspostavljanje regionalnih centara za odlaganje otpada, uz još 200 miliona potencijalnog troška za infrastrukturu i opremu.

Radulović naglašava da je razlog za sprovođenje revizije “Uspješnost upravljanja komunalnim otpadom u Crnoj Gori” zapravo nastavak sprovođenja revizija uspjeha iz oblasti zaštite životne sredine.

“Revizijom su obuhvaćena dva cilja održivog razvoja UN Agende 2030 i to održivi gradovi i zajednice i održiva potrošnja i proizvodnja. Sprovođenje revizije zahtijevao je izbor subjekata revizije na bazi kriterijuma - subjekata zaduženih za donošenje strateških i planskih dokumenata, subjekata zaduženih za predlaganje pravnih akata, subjekata zaduženih za prikupljanje, vođenje evidencije i izvještavanja o otpadu u Crnoj Gori, koji uključuje i komunalni otpad, ali i podatke o količini produkovanog komunalnog otpada, nivou razvijenosti infrastrukture za upravljanje komunalnim otpadom i regionalnoj pripadnosti. Revizijom su obuhvaćeni MERS, Agencija za zaštitu životne sredine, Glavni grad Podgorica, Opština Nikšić, podgorička ‘Čistoća’ i ‘Deponija’ i nikšićko ‘Komunalno’”, precizirao je Radulović.

Komunalni i medicinski otpad zajedno

Senator DRI ukazuje na to da je ova revizija je nastavak rada oblasti zaštite životne sredine nakon objavljene revizije “Uspješnost upravljanja medicinskim otpadom u Crnoj Gori” iz marta 2025.

“U kojoj je DRI utvrdila da upravljanje medicinskim otpadom nije u dovoljnoj mjeri uspješno”, upozorio je on juče.

Radulović je prije godinu kazao redakciji da određeni broj zdravstvenih ustanova, kako su to utvrdile inspekcije, odlaže medicinski otpad zajedno sa komunalnim, što je strogo zabranjeno i po opšte zdravlje izuzetno opasno.

Država, pokazala je prošlogodišnja revizija, nema ni podatak o ukupnoj količini medicinskog otpada koji se proizvodi u zdravstvenim ustanovama, iako predstavlja najopasniji otpad nakon radioaktivnog.

Opšti zaključak revizije, kazao je Radulović tada, je da upravljanje medicinskim otpadom u Crnoj Gori zahtijeva hitna sistemska rješenja, jačanje kontrole i poboljšanje evidencije kako bi se smanjili ekološki i zdravstveni rizici.

Stanje se nije značajno promijenilo do 2025, jer je u Izvještaju o realizaciji preporuka DRI iz februara ove godine, naglašeno da nadležne institucije i bolnice nijesu realizovale skoro polovinu preporuka koje je vrhovna revizija dala nakon utvrđenog katastrofalnog stanja u oblasti upravljanja medicinskim otpadom.

Prema izvještaju o realizaciji preporuka DRI, nijedna javna zdravstvena ustanova, osim Kliničkog centra Crne Gore (KCCG), nije zaposlila niti imenovala osobe sa odgovarajućim zvanjima radi adekvatnog upravljanja otpadom koji nastaje u ovim ustanovama. Subjekti revizije nijesu donijeli odgovarajuća interna akta kojima se definiše obaveza izvještavanja prema nadležnim organima.

KCCG i Dom zdravlja Podgorica su sproveli nadzor i kontrolu upravljanja otpadom, te na osnovu utvrđenog stanja sačinili izvještaje sa predloženim mjerama za otklanjanje uočenih nepravilnosti.