Evropska komesarka za proširenje Marta Kos poručila je da je mjesto cijelog Zapadnog Balkana u Evropskoj uniji, naglašavajući da proširenje danas predstavlja mnogo više od političkog procesa – ono je dio evropske bezbjednosne i razvojne strategije.

Foto: Vlada Crne Gore, arhiva

Govoreći na 18. godišnjem sastanku Savjeta za regionalnu saradnju (RCC) u Skoplju, Kos je istakla da je proširenje jedan od načina da se zaštiti zajednička sigurnost Evrope i da je zbog toga od posebnog značaja da region bude čvrsto povezan sa Evropskom unijom. 

"Mjesto cijelog Zapadnog Balkana je u EU" poručila je evropska komesarka.

Njena poruka dolazi svega nekoliko dana nakon Samita lidera Zapadnog Balkana i Evropske unije održanog u Tivtu, sa kojeg su evropski zvaničnici poslali snažne poruke podrške evropskoj perspektivi regiona. Na tom skupu naglašeno je da je sadašnji trenutak vjerovatno najpovoljniji za proširenje u posljednjih više od decenije, te da zemlje kandidati imaju priliku da ubrzaju svoj put ka članstvu ukoliko istraju u reformama.

Kos je podsjetila da su vrata Evropske unije otvorena za sve države koje ispunjavaju potrebne uslove i sprovode reforme, ocjenjujući da Zajedničko regionalno tržište predstavlja važan korak u pripremi zemalja regiona za dublju integraciju u jedinstveno evropsko tržište.

Prema njenim riječima, regionalna ekonomska saradnja ne doprinosi samo približavanju Evropskoj uniji, već direktno utiče i na kvalitet života građana kroz veće mogućnosti za poslovanje, investicije i zapošljavanje. Da je saradnja ključni odgovor na izazove sa kojima se suočava region, poručio je i generalni sekretar RCC-a Amer Kapetanović.

On je kazao da je protekla godina pokazala koliko je regionalna saradnja važna za prevazilaženje zajedničkih problema i za pozicioniranje Jugoistočne Evrope u sve složenijem međunarodnom okruženju.

Kapetanović je upozorio da region istovremeno pogađaju posljedice klimatskih promjena, demografski pad, odlazak kvalifikovane radne snage, finansijski pritisci i rastući bezbjednosni izazovi.

"U takvim okolnostima saradnja više nije pitanje izbora ili diplomatske pogodnosti, već jedan od najjačih instrumenata za izgradnju otpornijeg, konkurentnijeg i povezanijeg regiona", poručio je Kapetanović.

Istakao je da fokus sada mora biti na konkretnim rezultatima, investicijama i projektima koji će građanima pokazati opipljive koristi regionalnog povezivanja.

Podrška takvom pristupu stigla je i od Bugarske, koja trenutno predsjedava Procesom saradnje u Jugoistočnoj Evropi (SEECP).

Ministarka spoljnih poslova Bugarske Velislava Petrova ocijenila je da je regionalna saradnja izgrađena na povjerenju i da je upravo region okrenut budućnosti neophodan za zajedničku evropsku budućnost.

Naglasila je da Savjet za regionalnu saradnju predstavlja jednu od najvažnijih platformi za dijalog i zajedničko djelovanje država regiona, te potvrdila posvećenost Bugarske jačanju povezanosti, konkurentnosti i zelenog razvoja Jugoistočne Evrope.

Poruke iz Skoplja dodatno potvrđuju utisak koji je dominirao i na nedavnom Samitu u Tivtu – da evropske prijestonice žele snažnije prisustvo Evropske unije na Zapadnom Balkanu i da se proces proširenja ponovo nalazi visoko na političkoj agendi Brisela.

Snažna podrška sa Samita u Tivtu

Samit lidera Zapadnog Balkana i Evropske unije, održan prošle sedmice u Tivtu, poslao je jednu od najsnažnijih poruka podrške regionu u posljednjih nekoliko godina. Evropski zvaničnici istakli su da je proširenje ponovo među prioritetima EU i da zemlje kandidati imaju realnu šansu da ubrzaju pristupni proces.

Posebno je naglašena potreba za sprovođenjem reformi, jačanjem regionalne saradnje i korišćenjem mogućnosti koje nude Plan rasta za Zapadni Balkan i Zajedničko regionalno tržište. Poruke iz Tivta i Skoplja pokazuju da evropski partneri region vide kao dio buduće Evropske unije, a ne kao njen susjedni prostor.