Novi Zakon o strancima, ranije sankcije uvedene prema državljanima Rusije i najava viznog režima prema toj zemlji uticali su na sve veći odliv Rusa iz Crne Gore, ali i generalno na promjenu strukture stranaca u našoj državi.

Foto: Ilustracija/ Pixabay

Ono što je evidentno, kako prema procjenama, tako i po podacima zvaničnih organa, sve više Rusa napušta našu zemlju, dok se, s druge strane, bilježi priliv državljana Turske.

Procjene do kojih je došao "Dan" pokazuju da je Crnu Goru poslednjih godina napustilo preko 14.000 ruskih državljana. Kao glavni razlozi za odlazak navode se problemi sa poslovanjem, restriktivne mjere i visoki troškovi života, a većina Rusa preselila se u Srbiju i Španiju.

Ruski državljani iz Crne Gore najčešće idu u Srbiju, koja nudi fleksibilnije uslove za poslovanje, posebno IT (aj-ti) sektora, i Španiju, zbog povoljnijih administrativnih i ekonomskih uslova.

Prije ovog talasa iseljavanja, u Crnoj Gori je bilo registrovano nešto više od 20.000 državljana Rusije koji su u našoj zemlji boravili po osnovu nekretnina, vize za spajanje porodice ili privremenog boravka.

Podaci Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) s kraja prošle godine pokazivali su da u Crnoj Gori živi oko 100.000 stranaca (oko 15 odsto ukupnog stanovništva) sa regulisanim boravkom (preciznije, oko 99.600 do 100.800, u zavisnosti od tačnog datuma presjeka iz najnovijih izvještaja). ​Kada je riječ o strukturi i trendu kretanja, primjetne su značajne promjene, posebno kod državljana Ruske Federacije, mada se bilježio i odliv drugih stranaca zbog novog restriktivnog zakona. ​

Došlo je i do velike promjene u strukturi – dok broj jednih (Rusa) opada, broj drugih (naročito državljana Turske) u konstantnom je porastu.

Ipak, državljani Rusije su i dalje među tri najbrojnije grupe stranaca u našoj zemlji. Prema poslednjoj zvaničnoj statistici s kraja prošle godine, top tri nacionalnosti sa regulisanim boravkom izgledaju ovako: ​Srbija – 24.538, ​Rusija – 21.153 i ​Turska – 13.396 (bilježe najveći skok, sa oko 9.400, koliko ih je bilo krajem 2023. godine). Međutim, ovi podaci su sada sigurno drugačiji zbog značajnog odliva stranaca, posebno Rusa.

​Monstat često napominje da se podaci MUP-a vode kao administrativni registar izdatih dozvola, što se razlikuje od metodologije klasičnog popisa stanovništva i "uobičajenog mjesta boravka", jer dio stranaca zadržava aktivne dozvole iako fizički ne provode cijelu godinu u zemlji.

U Srbiji lakše do biznisa

Glavni pokretač ovog unutrašnjeg balkanskog kretanja su finansijske operacije i vizni režim. Srbija je zadržala potpuno otvoren bezvizni režim (do 30 dana uz takozvani viza-ran ili produženje kroz otvaranje firmi), dok su bankarske procedure za ruske državljane u Srbiji znatno prohodnije nego u crnogorskim bankama, koje striktno primjenjuju evropske pakete sankcija i kontrolu porijekla novca.
Kada su u pitanju naši susjedi, prema poslednjim zvaničnim presjecima, u Srbiji privremeni boravak ima nešto više od 48.000 državljana Rusije. Značajan udio u novim zahtjevima čine upravo lica koja su prethodno imala regulisan boravak ili razvijen biznis na Crnogorskom primorju.

Srbija belježi i trend ubrzanog dodjeljivanja državljanstava (redovnim putem ili posebnim odlukama Vlade). Samo u prvih pet mjeseci ove godine, 44 ruska državljanina dobila su srpski pasoš, dok je od 2022. do sredine 2026. taj broj prešao 300.

​Najveći broj Rusa koji u Srbiju dolaze iz Crne Gore preregistruje svoje IT firme ili preduzetničke radnje u Beogradu i Novom Sadu, koristeći olakšice za dobijanje jedinstvene radne i boravišne dozvole koje Srbija nudi, a koje su u Crnoj Gori postale teže dostupne zbog usklađivanja sa restriktivnijim viznim i bezbjednosnim politikama Evropske unije.