Razgovarao sam s predstavnicima Evropskog saveza prije 20-ak dana, kad su mi predstavili ideju te nadstranačke platforme. Koncept je svakako zanimljiv, međutim, tom prilikom nismo konkretno pričali o modalitetima potencijalne saradnje.

Laković, foto: Skupština

To je “Vijestima” kazao nezavisni poslanik Miodrag Laković, odgovarajući na pitanje pridružuje li se savezu koji čine Socijaldemokratska partija (SDP), Socijaldemokrate (SD), Liberalna partija (LP), te od prije nekoliko dana – Stranka evropskog progresa (SEP), Bošnjački demokratski pokret (BDP) i Pokret za Tuzi.

On je istakao da smatra da bi na parlamentarnim izborima dogodine trebalo što više ojačati građanski blok, te da bi bilo važno da se ne rasipaju “građanski glasovi”, kao i da ti birači ne apstiniraju od izbora. Naveo je da je u tom smislu važno da na tom političkom polu ponuda bude što kvalitetnija i neopterećena “već viđenim stranačkim kombinatorikama oko što većeg komada vlasti i funkcija”.

“Pod građanskim blokom mislim na one političke subjekte i pojedince koji beskompromisno štite crnogorske državne interese, njen građanski karakter, poštuju Ustav, promovišu kredibilno članstvo u NATO savezu, evropske integracije, vladavinu prava i ekonomski prosperitet građana”, pojasnio je Laković.

Sagovornik je ocijenio da su pojedini politički subjekti djelimično odustali od tih principa tako što su “trgovali” partikularnim interesima, često i s partijama kojima građanske vrijednosti nisu na prvom mjestu.

Evropski savez je krajem prošle sedmice ozvaničio svoje proširenje, kad su dio te nadstranačke platforme postali SEP, BDP i Pokret za Tuzi.

“Vijesti” su pisale da je širenje broja konstituenata Evropskog saveza, koji je nastao na ljeto 2024, prva faza u oblikovanju te platforme. Druga bi trebalo da podrazumijeva pristupanje lokalnih lista, nestranačkih ličnosti i nekih nezavisnih poslanika, a treća izbor lidera koji neće imati partijsku knjižicu, a koji će predvoditi Evropski savez na državnim izborima dogodine.

Govoreći o ustavnim promjenama potrebnim da bi zemlja ušla u EU, Laković je redakciji kazao da bi proces pregovora vlasti i opozicije o tome trebalo intenzivirati i ne dozvoliti da on na bilo koji način ugrozi evropske integracije. Ipak, izrazio je bojazan da parlamentarna većina olako gleda na ovo pitanje, “računajući, valjda, da će se ono nekako riješiti samo od sebe”.

“S obzirom na to da je opozicija prilično heterogena, nije realno da ona može imati jedinstvenu listu zahtjeva, ali mislim da je minimum za postizanje dogovora – promjena spornih zakona i izbor sudija Ustavnog suda. Što se mene tiče, izmjena Zakona o unutrašnjim poslovima je conditio sine qua non (uslov bez kog se ne može), u skladu s preporukama Agencija za sprečavanje korupcije (ASK), kao i amandmanima na predlog zakona koje sam podnio Skupštini”, naveo je on.

Iz ASK-a je krajem maja saopšteno da propisi o Agenciji za nacionalnu bezbjednost i policiji daju preveliku moć šefovima službi i otvaraju prostor za zloupotrebe.

Dio opozicije je početkom juna vlasti ponudio platformu za prevazilaženje političke krize, kojom je tražena revizija spornih zakona iz oblasti bezbjednosti i otklanjanje posljedica njihove primjene, te postizanje širokog konsenzusa kod imenovanja u Skupštini (Ustavni sud, Sudski savjet, Savjet RTCG, Fiskalni savjet, savjeti regulatornih agencija…).

Ipak, iz vlasti još nije bilo pozitivnog odgovora na tu ponudu.

Za svaku promjenu najvišeg pravnog akta potrebna je dvotrećinska većina u Skupštini – odnosno 54 od 81 poslanika. Crna Gora u obavezi je da, u cilju pristupanja EU, donese set izmjena Ustava, koje, osim jačanja nezavisnosti pravosuđa, treba da definišu odnos države i EU, kao i prava crnogorskih državljana u okviru te zajednice.

Parlamentarna većina broji 47 poslanika (PES, Nova srpska demokratija, Demokrate, Bošnjačka stranka, Socijalistička narodna partija, Albanski forum, Albanska alijansa), što znači da im za promjene Ustava fali sedam glasova – koje bi morali da traže u opoziciji.

Laković je početkom marta napustio klub poslanika vladajućeg Pokreta Evropa sad (PES) i podnio ostavku na mjesto predsjednika Odbora za bezbjednost i odbranu, kao i na članstva u ostalim skupštinskim radnim tijelima, nakon što je vlast usvojila izmjene Zakona o unutrašnjim poslovima, s čijim promjenama nije bio saglasan. Angažman u parlamentu nastavio je kao nezavisni poslanik. On je bio i član Odbora za antikorupciju i delegacije u Parlamentarnoj skupštini NATO-a, ali i član Glavnog odbora PES-a.

Sporne odredbe Zakona o unutrašnjim poslovima, između ostalog, uključuju i rješenje koje omogućava zapošljavanje u policiji bez javnog konkursa u određenim situacijama, što su pojedinci tumačili kao prostor za partijsko zapošljavanje, a Ministarstvu unutrašnjih poslova (MUP) se daju i veća ovlašćenja da odlučuje o “bezbjednosnim smetnjama” za rad u policiji bez disciplinskih postupaka.

Vjerovatno i glavna kritika bila je stavka o imenovanju petočlane komisije, koja bi utvrđivala postojanje “bezbjednosnih smetnji”. Predviđeno je da tu komisiju direktno imenuje ministar. Kritičari, poput Instituta alternativa, upozoravali su da bi većinu članova trebalo da predlaže direktor policije kao profesionalac, a ne ministar kao politička ličnost. Komisija može utvrditi postojanje “bezbjednosne smetnje” bez sprovođenja disciplinskog postupka. Službenik na osnovu takvog “mišljenja” može odmah dobiti otkaz, bez prava da odgovori na navode ili se efikasno brani.

Zakon predviđa da se ove provjere mogu primijeniti i na postupke koji su u toku, što su kritičari ocijenili kao pokušaj da se policija retroaktivno “očisti” od politički nepodobnog kadra.

Laković je amandmanski reagovao na sporna rješenja, a predlagao je da se u sastav komisije za provjeru bezbjednosnih smetnji uključe po jedan predstavnik institucije Ombudsmana i Advokatske komore, kako bi se “obezbijedio dodatni stepen nepristrasnosti i objektivnosti u postupku odlučivanja”.

Predložio je i amandman koji podrazumijeva obavezu da se policijski službenici obavještavaju o razlozima, činjenicama i dokazima na osnovu kojih je utvrđeno postojanje bezbjednosne smetnje, osim u dijelu u kom bi to ugrozilo nacionalnu bezbjednost.

Amandmanima je tražio i da se izbrišu odredbe po kojima bezbjednosne smetnje nisu teža povreda službene dužnosti i koje predviđaju automatski prestanak radnog odnosa policajcu ako dođe na posao pod dejstvom alkohola ili droga, konzumira ih tokom radnog vremena ili odbije testiranje. Takođe je predložio da se za policajce kod kojih su bezbjednosne smetnje utvrđene ranije, a protiv njih do stupanja zakona na snagu nije pokrenut disciplinski postupak, primjenjuju odredbe starog zakona.

Ipak, njegovi amandmani nisu dobili potrebnu podršku u parlamentu, pa su sporne odredbe ubrzo stupile na snagu.