Evropska unija priprema novi, ubrzani plan za završetak pristupnih pregovora sa Crnom Gorom, koji predviđa zatvaranje svih preostalih pregovaračkih poglavlja do kraja ove godine i pripremu prve verzije Ugovora o pristupanju do kraja septembra, saznaje Pobjeda iz više izvora iz samog vrha Evropske komisije.

Foto: ilustracija, Pixabay

Prema informacijama našeg lista, pet stalnih predstavnika, odnosno ambasadora ključnih država članica EU, održalo je juče u Briselu hitne konsultacije povodom posljednjih političkih i društvenih dešavanja u Crnoj Gori.

- Crna Gora se posljednjih nedelja posebno dana suočava sa pojačanim hibridnim uticajem iz regiona, prvenstveno iz Srbije, čiji bi cilj mogao biti usporavanje ili ugrožavanje njenog evropskog puta, kazali su Pobjedi izvori iz samog vrha Evropske komisije.

Nakon konsultacija, ambasadori su, prema našim saznanjima, neformalnim putem obavijestili Evropsku komisiju o zaključcima i preporukama koje se odnose na zaštitu pristupnog procesa Crne Gore.

- Evropski put Crne Gore mora biti zaštićen od hibridnih uticaja. Posljednja dešavanja shvaćena su veoma ozbiljno. Istovremeno, Crna Gora mora u potpunosti ispuniti svoj dio obaveza i sprovesti sve preostale reforme - kazao je Pobjedi izvor iz samog vrha Evropske komisije.

Koordinacija iz kabineta Fon der Lajen
Prema riječima naših sagovornika, koordinaciju narednih aktivnosti trebalo bi da, u saradnji sa državom koja predsjedava Savjetom EU Irskom, neposredno preuzme kabinet predsjednice Evropske komisije Ursule fon der Lajen.

Intenziviranje tog procesa očekuje se odmah nakon referenduma na Islandu, zakazanog za 29. avgust. Građani Islanda tada neće neposredno odlučivati o članstvu u Evropskoj uniji, već o tome da li ta država treba da obnovi pristupne pregovore sa EU.

U slučaju pozitivnog rezultata, Island bi nastavio pregovore o uslovima pristupanja, dok bi konačan sporazum o članstvu naknadno bio iznijet na još jedan referendum.

Izvori Pobjede tvrde da bi ishod islandskog referenduma mogao imati širi politički značaj za proces proširenja, posebno za Crnu Goru kao trenutno najnapredniju državu kandidata. Pozitivan rezultat u Islandu mogao bi dodatno ojačati politiku proširenja unutar same Evropske unije i smanjiti otpor pojedinih država članica prema prijemu novih članica.

Radna grupa već formirana

Izrada Ugovora o pristupanju Crne Gore EU zvanično se nalazi u početnoj, pripremnoj fazi.

Ambasadori država članica EU su 22. aprila odobrili formiranje posebne radne grupe, dok je Savjet EU u maju formalno uspostavio Ad hoc radnu grupu za izradu Ugovora o pristupanju Crne Gore.

Radna grupa zadužena je za pripremu ugovora i pratećih pravnih akata. U tim dokumentima biće definisani uslovi pod kojima Crna Gora postaje članica EU, mogući prelazni periodi, institucionalna pitanja, finansijske obaveze i zaštitne klauzule.

Priprema ugovora odvija se paralelno sa zatvaranjem preostalih pregovaračkih poglavlja.

Informacija da bi prva verzija dokumenta mogla biti pripremljena do kraja septembra potiče od izvora Pobjede iz vrha Evropske komisije.

Prema njihovim riječima, preporuke dostavljene Komisiji predviđaju da se sa Crnom Gorom do kraja godine zatvore sva preostala poglavlja, dok bi se istovremeno ubrzao rad na tekstu pristupnog ugovora.

Četiri ili pet poglavlja na narednoj konferenciji

Na narednoj međuvladinoj konferenciji između Crne Gore i Evropske unije trebalo bi, prema saznanjima Pobjede, da budu privremeno zatvorena još četiri ili pet pregovaračkih poglavlja.

Plan je da se proces zatvaranja nastavi ubrzanom dinamikom, dok bi među posljednjima bila zatvorena poglavlja 23 - Pravosuđe i temeljna prava, 24 -Pravda, sloboda i bezbjednost i 27 - Životna sredina i klimatske promjene.

Sagovornici našeg lista naglašavaju da ubrzavanje procesa ne podrazumijeva ublažavanje kriterijuma, već snažniju političku i stručnu podršku Evropske unije kako bi Crna Gora završila preostale obaveze.

Dio plana podrazumijeva i veći angažman evropskih partnera u rješavanju otvorenih bilateralnih pitanja između Crne Gore i Hrvatske. U Briselu smatraju da bi trebalo intenzivirati dijalog dvije države i pronaći kompromis koji neće blokirati završetak pregovaračkog procesa.

Kos objelodanila ranije Crna Gora tražila pomoć protiv hibridnog rata

Evropska komesarka za proširenje Marta Kos ranije je potvrdila da je Brisel svjestan rizika koji mogu pratiti predstojeći izborni proces u Crnoj Gori, kao i da se crnogorska Vlada obratila Evropskoj uniji za pomoć u borbi protiv hibridnih prijetnji.

- Svjesni smo izbora naredne godine, važnih lokalnih i parlamentarnih izbora. Već smo dobili zahtjev Vlade Crne Gore da joj pomognemo u borbi protiv hibridnog rata, kazala je Kos tokom saslušanja pred Odborom za spoljne poslove Evropskog parlamenta 20. aprila.

Ona je navela da Evropska unija svoju ulogu u Crnoj Gori obavlja veoma dobro, iako taj posao ponekad otežavaju duboke unutrašnje podjele.

Kos je više puta izrazila uvjerenje da bi Crna Gora mogla biti naredna članica EU i da bi pristupni pregovori mogli biti završeni krajem ove ili početkom naredne godine.

Crnogorski ugovor o članstvu trebalo bi, prema njenim ranijim najavama, da bude prvi pristupni ugovor nove generacije. On bi, uz puno članstvo, mogao sadržati i snažnije zaštitne mehanizme protiv nazadovanja u oblastima vladavine prava, demokratije i temeljnih vrijednosti EU.

- Postigli smo više nego u prethodnih 15 godina zajedno i taj posao nastavljamo ove godine - poručila je Kos, ističući da je proširenje danas jedno od najvažnijih geopolitičkih pitanja za Evropu.