Vlada je predložila je izmjene i dopune Zakona o strancima kojima se uvode precizira nezakonito zapošljavanje i posebno iskorišćavajući uslova rada, jača zaštita žrtava nezakonitog zapošljavanja i trgovine ljudima, a državljanima Evropske unije EU omogućava poseban osnov za boravak i rad po osnovu ulaganja u Crnoj Gori.

Foto: Ilustracija/Pixabay.com 

Predlog zakona upućen je Skupštini Crne Gore na razmatranje.

U obrazloženju se naglašava da je osnovni cilj prenošenje relevantnih odredbi dvije direktive Evropske komisije EK koje se mogu primjenjivati prije pristupanja Crne Gore EU. Riječ je o direktivama koje se odnose na sankcije i mjere protiv poslodavaca koji nezakonito zapošljavaju državljane trećih zemalja, kao i na dozvole boravka za žrtve trgovine ljudima i osobe kojima je pružena pomoć pri nezakonitoj imigraciji.

Jedna od novina odnosi se na uvođenje pojmova „žrtva nezakonitog zapošljavanja“, „nezakonito zapošljavanje“ i „posebno iskorišćavajući uslovi rada“.

“Posebno iskorišćavajućim uslovima rada smatraju se uslovi u kojima postoji očigledna nesrazmjera u odnosu na uslove rada zaposlenih koji su zakonito zaposleni na istim ili sličnim poslovima, naročito kada je riječ o zaradi, radnom vremenu, zaštiti i zdravlju na radu, smještaju i drugim osnovnim uslovima rada”, piše u obrazloženju.

Predloženim izmjenama omogućava se žrtvi nezakonitog zapošljavanja, koja sarađuje sa nadležnim organima u krivičnom postupku protiv poslodavca ili je pokrenula postupak radi ostvarivanja prava iz radnog odnosa, da dobije privremeni boravak iz humanitarnih razloga.

Boravak se, prema Predlogu zakona, može produžiti i radi naplate dospjelih, a neisplaćenih potraživanja iz radnog odnosa.

„Omogućava se i produženje boravka radi naplate dospjelih, a neisplaćenih potraživanja iz radnog odnosa, čime se obezbjeđuje djelotvornija zaštita žrtve za vrijeme trajanja odgovarajućih postupaka“, navodi se u obrazloženju.

Osim toga uređuje se položaj žrtava trgovine ljudima i žrtava nasilja u porodici ili porodičnoj zajednici koje zakonito ili nezakonito borave u Crnoj Gori.

Njima se preciziraju prava tokom boravka iz humanitarnih razloga, uključujući pristup zdravstvenoj zaštiti, socijalnim davanjima i radu. Za žrtve trgovine ljudima predviđeno je i pravo na obrazovanje i stručno osposobljavanje.

Za žrtve koje nezakonito borave u Crnoj Gori predviđa se i mogućnost zadržavanja kako bi mogle da odluče da li će sarađivati sa nadležnim organima u odgovarajućim postupcima.

Policija, inspekcija rada i nevladine organizacije bile bi dužne da ih upoznaju sa mogućnostima i uslovima za dobijanje dozvole za privremeni boravak.

Uvodi se i zabrana namjernog pomaganja drugom licu da nezakonito uđe, putuje u tranzitu preko teritorije Crne Gore ili boravi u Crnoj Gori.

“Predviđen je izuzetak za postupanje čiji je cilj pružanje humanitarne pomoći, spasavanje života, sprečavanje povređivanja ili pružanje hitne medicinske pomoći”, ističe se u obrazloženju.

Izmjenama se preciziraju i obaveze prevoznika kada stranom državljaninu nije dozvoljen ulazak u Crnu Goru.

“Prevoznik koji je dovezao stranca dužan je da ga o svom trošku odveze sa graničnog prelaza ili iz Crne Gore. Ukoliko to nije moguće, mora da pronađe drugi način prevoza ili da snosi troškove koji nastanu tokom boravka i povratka stranca”, piše u dokumentu.

Jedna od novina odnosi se na državljane EU koji ulažu u Crnu Goru.

Naime, uvosi se uvodi poseban osnov za izdavanje dozvole za privremeni boravak i rad zbog investiranja u Crnoj Gori. Uslov je, između ostalog, ulaganje od najmanje 250.000 eura, uz dokaz o porijeklu novca.

Investiranje bi, prema Predlogu zakona, moglo podrazumijevati direktno ulaganje kapitala u privredno društvo registrovano u Crnoj Gori, sticanje vlasničkog udjela u takvom društvu ili deponovanje sredstava u svrhu investiranja u odobrenom poslovnom poduhvatu.

Predviđene su i mogućnosti vezane za spajanje porodice, kao i obaveza minimalnog boravka u Crnoj Gori tokom važenja dozvole.

Dopunjuju se i kaznene odredbe Zakona, kako bi se sankcionisale povrede novih i postojećih obaveza u vezi sa zapošljavanjem i radom stranaca.

Za pojedine prekršaje predviđene su kazne za pravna lica, odgovorna lica, preduzetnike i fizička lica, dok se za određene povrede može izreći i zaštitna mjera zabrane vršenja djelatnosti u trajanju do šest mjeseci.

Vlada predlaže da se zakon donese po hitnom postupku, uz obrazloženje da je njegovo donošenje neophodno radi ispunjavanja obaveza Crne Gore u procesu pristupanja Evropskoj uniji, u okviru pregovaračkog Poglavlja 24 – Pravda, sloboda i bezbjednost.

Zakon bi, ukoliko bude usvojen, stupio na snagu osmog dana od objavljivanja u Službenom listu Crne Gore. Za njegovo sprovođenje, prema Vladinoj procjeni, nije potrebno obezbijediti dodatna sredstva iz državnog budžeta.