Najnovija posmatranja nebeskog tijela L98-59d, udaljenog oko 35 svjetlosnih godina od Zemlje, sugerišu da bi mogla da bude u pitanju planeta drugačija od svih koje su naučnici do sada vidjeli.

Foto: Ilustracija/Pixabay

Astronomi su identifikovali planetu sačinjenu od rastopljene lave, što sugeriše postojanje potpuno nove kategorije tečne planete.

Udaljeni svijet, poznat kao L98-59d, je oko 1,6 puta veći od Zemlje i kruži oko male crvene zvijezde udaljene 35 svjetlosnih godina. Astronomi su u početku mislili da planeta možda krije dubok okean tečne vode, ali najnovija analiza sugeriše da bi mogla biti fundamentalno drugačija od svega što je ranije viđeno.

Crvene zvijezde

Crvena zvijezda je zvijezda čija je površinska temperatura relativno niska, pa zato emituje svjetlost koja nam djeluje crvenkasto ili narandžasto.

Boja zvijezde direktno je povezana sa njenom temperaturom – što je zvijezda hladnija, to je njena svjetlost „crvenija“.

„Čitavo je u kašastom, rastopljenom stanju, kao melasa. Vjerovatno je i jezgro ove planete rastopljeno“, rekao je dr Harison Nikols, astrofizičar Univerziteta u Oksfordu.

Površinske temperature mogle bi da dostižu vrelih 1.900 stepeni Celzijusa, veliki talasi vjerovatno se kreću preko okeana magme izazvani plimskim silama susjednih planeta, a osjećao bi se i smrad pokvarenih jaja zbog atmosfere bogate vodonik-sulfidom. Opšti uslovi se ne smatraju povoljnim za život.

„Ako postoje vanzemaljci koji bi mogli da žive u lavi, to bi bilo fenomenalno, ali ne mislim da je moguće da je nastanjiva“, istakao je dr Nikols.

Planete van našeg Sunčevog sistema su previše udaljene da bismo mogli da ih fotografišemo ili dosegnemo robotskim svemirskim letjelicama. Donedavno, astronomi su mogli da prave samo grube procjene veličine, gustine i temperature ovih udaljenih svjetova prateći njihove siluete dok prolaze ispred svoje zvijezde.

Međutim, svemirski teleskop Džejms Veb je dovoljno moćan da mjeri svjetlost zvijezda filtriranu kroz atmosferu planete kako bi dao očitavanje koji su gasovi prisutni.

Ranije su takva posmatranja otkrila da L98-59d ima atmosferu bogatu sumporom koja je izgledala u suprotnosti sa tim da je to stenovito ili vodeno nebesko tijelo – dvije konvencionalne kategorije u koje bi planeta njegove veličine obično spadala.

Nijedna od njih ne bi mogla da održi atmosferu sumpora tokom skoro pet milijardi godina koliko planeta postoji.

Koristeći napredne kompjuterske simulacije, najnovija istraživanja rekonstruisala su istoriju planete od vremena nakon njenog rođenja do danas. Ovo je ukazalo na to da L98-59d ima globalni okean magme koji se proteže hiljadama kilometara ispod njene površine i možda i rastopljeno jezgro.

„Ovu planetu možete zaista objasniti samo ako u sebi ima takav duboki okean magme“, rekao je Nikols. „Okean magme efikasno skladišti gasove i štiti ih od fizičkih procesa tokom kojih bi oni nestali.“

Život na tečnim planetama vjerovatno nemoguć

Nalazi, koji ukazuju na to da bi rastopljene planete mogle biti prilično česte, sugerišu da bi astronomi možda trebalo da budu oprezniji prilikom označavanja egzoplaneta kao potencijalno nastanjivih.

„Neke planete u takozvanoj nastanjivoj zoni možda uopšte nisu baš nastanjive, možda su to ovakve rastopljene planete“, rekao je Nikols. „Iako je malo vjerovatno da ova rastopljena planeta pruža uslove za život, ona odražava široku raznolikost svjetova koji postoje van Sunčevog sistema. Tada se možemo zapitati, koje druge vrste planeta čekaju da budu otkrivene?“

Dr Džo Barstou, planetarna naučnica na Otvorenom univerzitetu koja je bila uključena u posmatranja L98-59d pomoću teleskopa Džejms Veb, rekla je da najnoviji rad pruža moguće objašnjenje.

„Razgovarali smo o tome da je moguće da je u pitanju egzoplaneta koja podsjeća na Jupiterov mjesec Io, sa mnogo vulkana izazvanih zagrijavanjem usljed plime. Ovaj rad sugeriše da bi stanje moglo da bude još ekstremnije“, rekla je dr Barstou.