Novo istraživanje Univerziteta u Inzbruku pokazalo je da fizički kontakt sa psom možda ne pomaže samo u oporavku od stresa, već može da ublaži i tjelesnu reakciju na stres koji tek predstoji.

Foto: ilustracija, Pixabay

Naši kućni ljubimci nisu samo izvor druženja i privrženosti. Brojna istraživanja već su pokazala da kontakt sa životinjama može imati pozitivan uticaj na naše zdravlje i dobrobit. Maženje psa ili mačke, na primjer, povezano je sa smanjenjem nivoa hormona stresa, a određeni efekti ovakvog kontakta mogu se uočiti i u mozgu.

Ipak, još nije u potpunosti jasno na koji način se ovi pozitivni efekti ostvaruju.

Istraživači sa Univerziteta u Inzbruku u Austriji sada su ispitali ulogu fizičkog dodira u odnosu čovjeka i psa. Rezultati njihovog istraživanja, objavljenog u časopisu Biological Psychology, ukazuju na to da dodir može biti jedan od važnih mehanizama kroz koje kontakt sa psom utiče na reakciju organizma na stres.

„Kućni ljubimci poboljšavaju raspoloženje i dobrobit svojih vlasnika, pružajući opipljive koristi koje prevazilaze njihove prvobitne utilitarne uloge. Nadovezujući se na ova saznanja, nastojali smo da razjasnimo psihobiološke mehanizme kroz koje ove koristi nastaju“, navode autori rada, predvođeni prvom autorkom Vanesom Kaufman, istraživačicom psihologije.

Pet minuta sa psom, pa novi talas stresa

Istraživanje je obuhvatilo 64 odrasla vlasnika pasa — 51 ženu i 13 muškaraca, prosječne starosti 34,1 godine — i njihove pse. Svi psi bili su zdravi i stari najmanje dvije godine.

Učesnici su najprije bili izloženi zadacima koji su trebalo da izazovu stres. Od njih je traženo da u ograničenom vremenu odgovaraju na pitanja iz opšteg znanja ili da izvode aritmetički zadatak, odnosno da od zadatog broja odbrojavaju unazad određenim koracima. Tokom zadataka učesnike je daljinski pratio procjenjivač koji im je davao negativne povratne informacije o njihovom učinku.

Nakon toga uslijedila je pet minuta duga pauza za oporavak. Jedna grupa učesnika mogla je slobodno da dodiruje i fizički komunicira sa svojim psom, dok je drugima to bilo onemogućeno jer je pas bio na povocu i van njihovog domašaja.

Poslije pauze, učesnici su ponovo bili izloženi istom tipu stresnog zadatka.

Očekivano, testovi opšteg znanja i aritmetike izazvali su fiziološke znake stresa. Merenja elektrokardiogramom pokazala su povećanje srčane frekvencije i smanjenje varijabilnosti srčanog ritma.

Istovremeno, elektroencefalogram je pokazao promjene u moždanoj aktivnosti: tokom stresa bili su potisnuti alfa moždani talasi, koji se povezuju sa opuštenošću, dok je bila povećana aktivnost beta talasa, povezana sa većom kognitivnom pobuđenošću.

Zanimljivo je, međutim, da učesnici koji su tokom petominutne pauze mogli da dodiruju i maze svoje pse nisu pokazali brži fiziološki oporavak od već doživljenog stresa. Ključni efekat pojavio se tek kasnije.

Kada su se učesnici ponovo našli pred stresnim zadatkom, oni koji su tokom pauze fizički komunicirali sa svojim psom pokazali su manje znakova fiziološkog stresa.

To sugeriše da dodir sa psom nije nužno ubrzao oporavak od prethodnog stresa, već je možda djelovao kao svojevrsna zaštita od stresa koji je tek trebalo da uslijedi.

„Ovi rezultati ukazuju na to da dodirivanje sopstvenog psa ublažava tjelesni uticaj predstojećeg stresora i da vlasnici kućnih ljubimaca možda prirodno traže takav dodir kada stupaju u interakciju sa svojim ljubimcem“, objašnjavaju istraživači.

„Stoga dodir može predstavljati važan mehanistički put kroz koji se predstojeće prijetnje doživljavaju kao manje prijeteće, što potencijalno doprinosi širim koristima za dobrobit vlasnika kućnih ljubimaca“, dodaju autori.

Posebno je zanimljivo to što se fiziološke promjene nisu poklapale sa subjektivnim procjenama samih učesnika. Njihove ocjene o tome koliko su bili pod stresom tokom eksperimenta nisu odražavale promjene koje su istraživači zabilježili mjerenjem organizma.

To otvara mogućnost da se dio efekata interakcije sa kućnim ljubimcima odvija na nivou fizioloških reakcija, bez toga da ih čovjek nužno svjesno prepozna.

Nalazi, dakle, ne pokazuju da će kratko maženje psa eliminisati stres, niti da fizički kontakt sa psom predstavlja univerzalnu zaštitu od stresnih situacija. Ali rezultati ukazuju na zanimljivu moguću ulogu dodira: on bi mogao da pomogne organizmu da na budući stres reaguje manje intenzivno.

Istraživanje je objavljeno u časopisu Biological Psychology.