Projekti saradnje u okviru programa Kreativna Evropa predstavljaju jednu od najvažnijih platformi za umrežavanje, razmjenu znanja i jačanje kapaciteta u oblasti kulture, što potvrđuje i kontinuirani rast broja aplikacija koje dolaze iz crnogorskih institucija i organizacija, kao i sve veće interesovanje za učešće u ovom programu.

Foto: PR Centar

To je saopštila ministarka kulture i medija dr Tamara Vujović na otvaranju dvodnevnog Regionalnog foruma Kreativna Evropa koji su organizovali Ministarstvo kulture i medija i Filmski centar Crne Gore, uz podršku Evropske komisije.

Ministarka je istakla da je Kreativna Evropa najznačajnija platforma kojom Evropska unija podržava kulturnu, kreativnu i audiovizuelnu djelatnost i najveći mehanizam finansijske podrške za oblast kulture.

„Zbog toga smatram izuzetno značajnom svaku priliku koja okuplja aktere u kulturi i pruža im mogućnost da razgovaraju o zajedničkim projektima i aktivnostima. Upravo to je razlog organizacije današnjeg događaja - umrežavanje i saradnja institucija, organizacija, umjetnika i preduzetnika u kulturi, upoznavanje i planiranje programa i projekata koji će njihov rad učiniti kvalitetnijim, konkurentnijim i dostupnijim evropskoj publici“, navela je Vujović.

Kazala je da joj je posebno drago što program foruma podrazumijeva široko postavljene teme u oblasti kulture: od kreativnih industrija, digitalizacije kulturne baštine, međuresorske saradnje do kinematografije i uspješnih priča iz oblasti kulture i audiovizuelne djelatnosti.

„Posebna tema je posvećena razgovoru o Evropskoj prijestonici kulture i tituli koju naš Nikšić nosi za 2030. godinu. I ovu priliku ću iskoristiti da naglasim da je ovo projekat cijele Crne Gore i dokaz posvećenosti, talenta i kulturnog potencijala naše zajednice“, rekla je Vujović.

Smatra da su programi poput Evropske prijestonice kulture od izuzetne važnosti za Evropsku uniju, navodeći da to potvrđuje i posjeta komesarke Kos tom gradu, kao i njen uvid u plan Nikšića za transformaciju u kreativni i tehnološki hub Crne Gore, „a Kreativna evropa predstavlja priliku da se iskaže kreativni potencijal umjetnika, razviju evropska partnerstva i Evropa učini bogatijom, a njeni regioni poznatiji jedan drugom“.

„Pozivam sve aktere u kulturi da se prepoznaju u ciljevima ovog projekta i doprinesu njegovom uspješnom planiranju, sve do 2030. godine kada će naša država biti centar kulturne mape Evrope, a ubijeđena sam i punopravna članica Evropske unije“, kazala je Vujović.

Ocijenila je da su kao zemlji kandidatkinji za članstvo u Evropskoj uniji, koja teži da bude prva naredna članica uz zatvaranje pregovaračkih poglavlja do kraja godine, ovakvi forumi za Crnu Goru od posebne važnosti „jer pomažu u našim nastojanjima da kroz kulturu komuniciramo svoje vrijednosti, kreativnost, talenat i kulturno nasljeđe“.

Ministarla je naglasila da su crnogorske institucije i organizacije u prethodnoj finansijskoj perspektivi učestvovale u preko 20 projekata, te da je podrška za njihove aktivnosti bila preko milion eura.

„U aktuelnoj finansijskoj perspektivi koja traje do kraja 2026. godine i ima još dva konkursna ciklusa, naše organizacije učestvuju u petnaest projekata od kojih je većima i dalje aktuelna pri čemu je crnogorskim organizacijama opredijeljeno preko 900 hiljada eura. Mi želimo da statistički podaci budu još bolji i da crnogorski korisnici dodatno izgrade svoje kapacitete za korišćenje ovog i svih ostalih fondova za oblast kulture“, navela je Vujović.

Ukazala je da potprogram MEDIA Kreativne Evrope otvara crnogorskom audiovizuelnom sektoru mogućnosti koje još uvijek ne koristimo u potpunosti.

„Crna Gora ima status zemlje niskog produkcijskog kapaciteta, i to je u praksi konkretna prednost: naši producenti mogu da apliciraju za pozive koji su otvoreni za zemlje čija je produkcijska snaga slična crnogorskoj. Ti konkursi zaslužuju više pažnje i promocije, jer već imamo konkretne primjere crnogorskih projekata koji su uspjeli da dobiju ovo finansiranje, a sjutra ćemo imati priliku da te uspješne priče čujemo iz prve ruke“, smatra Vujović-

Kazala je da je uvjerena da će projektne ideje, kao i vizija razvoja sopstvenih kapaciteta i realizacije aktivnosti koje njeguju evropske vrijednosti, naročito dijalog, toleranciju i inkluzivnost imaju značajan potencijal da budu uspješno prepoznate u okviru programa Kreativna Evropa.

„Na svima nama je odgovornost da Crnu Goru, kao buduću članicu Evropske unije, predstavimo kao prostor kreativnosti, bogate kulturne baštine i tradicije, ali i kao sredinu snažnog stvaralačkog potencijala. Kultura nas povezuje sa drugim zajednicama, a Kreativna Evropa je program koji upravo teži jačanju saradnje“, rekla je ministarka.

Poručila je da će Ministarstvo kulture i medija nastaviti da bude partner i podrška u razvoju saradnje i umrežavanja, „kako bismo spremno dočekali članstvo u Evropskoj uniji i dodatno osnažili kapacitete i konkurentnost crnogorskog kulturnog sektora.“

„Želim učesnicima plodnu diskusiju, zanimljiva predavanja i, nadasve, energiju stvaranja i povezivanja. Kultura pokreće i spaja – napravimo nove i trajne veze, ujedinjeni“, istakla je Vujović.

Ambasador Evropske unije u Crnoj Gori Johan Satler naglasio je da EU kulturu vidi kao važan pokretač saradnje, inkluzije i zajedničkih vrijednosti.

Satler se osvrnuo i na ideje jednog od osnivača Evropske unije, Roberta Šumana, koji je, kako je naveo, pred kraj života isticao da bi, kada bi ponovo gradio evropski projekat, počeo upravo od kulture zbog njene snažne ujedinjujuće uloge.

„Kultura nije luksuz, ona je suštinski dio našeg identiteta, jedinstva i sposobnosti da gradimo inkluzivna i otporna društva“, poručio je Satler.

Govoreći o programima podrške, ambasador je podsjetio na program „Kreativna Evropa“, uspostavljen 2014. godine, vrijedan 2,5 milijardi eura za sedmogodišnji period. Program je od početka otvoren i za zemlje kandidate, uključujući Crnu Goru.

„To je najveća platforma za kulturnu saradnju u Evropi, koja omogućava umjetnicima i organizacijama da sarađuju, inoviraju i dopru do šire publike“, rekao je Satler.

On je naveo da je Crna Gora učestvovala u oko 20 projekata u okviru ovog programa, ali je istakao da postoji prostor za još veće učešće.

„Potrebne su ideje i snažnije zagovaranje kako bi se iskoristile sve mogućnosti koje program nudi“, dodao je Satler.

Pored „Kreativne Evrope“, kako je podsjetio, EU pruža podršku kulturi i kroz druge instrumente, uključujući IPA fondove, civilno društvo i prekogranične programe, navodeći da su zahvaljujući tim inicijativama brojni kulturni lokaliteti u regionu obnovljeni i ponovo stavljeni u funkciju.

Kao primjere naveo je revitalizovane lokacije u Virpazaru, Kotoru i Herceg Novom, uključujući tvrđavu Španjola, čija je rekonstrukcija u toku, a posebno je istakao i uspjeh Nikšića, koji je izabran za Evropsku prijestonicu kulture.

Ministarka evropskih poslova, Maida Gorčević naglasila da ovaj događaj predstavlja snažnu potvrdu posvećenosti Crne Gore saradnji i umrežavanju u različitim oblastima, sa posebnim fokusom na kulturu kao most za promociju evropskih principa i vrijednosti.

Ukazala je na sve izraženije preplitanje svijeta politike i kreativnosti.

Prema njenim riječima, kultura i kreativnost nalaze se u srži velikih društvenih i političkih procesa. Podsjetila je i na jednog od ključnih tvoraca evropske integracije, Jean Monnet, ističući njegovu ideju da je evropsko jedinstvo moglo započeti upravo kroz kulturu.

„Zajednički osjećaj pripadnosti, oblikovan kroz kulturu, može biti temeljniji od samih ekonomskih veza“, poručila je Gorčević.

Kazala je da priče, umjetnost, jezik i mašta pomažu ljudima da se prepoznaju kao dio zajedničkog evropskog projekta, navodeći da kreativnost nije samo oblik umjetničkog izraza, već i strateški alat za napredak, jedinstvo i jačanje evropske ideje.

Ukazala je i na značaj programa Creative Europe, koji je ocijenila kao najvažniji fond EU za podršku kulturnom, kreativnom i audiovizuelnom sektoru, te kao važan faktor u oblikovanju budućeg razvoja Evrope.

Ministarka je izrazila zadovoljstvo što se događaj održava u Podgorici i naglasila kontinuirano učešće Crne Gore u EU programima, koji omogućavaju domaćim institucijama i organizacijama pristup finansijskim sredstvima i mehanizmima podrške.

Gorčević je ocijenila da je Crna Gora u protekle dvije godine ostvarila značajan napredak u pregovorima o pristupanju Evropskoj uniji, navodeći da ostaje posvećena cilju zatvaranja svih pregovaračkih poglavlja do kraja godine, sa ambicijom da postane 28. članica EU do 2028. godine.

Programska koordinatorka EACEA Silvia Delia istakla je da kultura danas nije izolovana oblast, već da se nalazi na raskršću ekonomskog razvoja, društvene kohezije, inovacija i evropskih integracija.

„Na Zapadnom Balkanu ta uloga je dodatno naglašena, jer kultura doprinosi izgradnji mostova i prevazilaženju podjela“, navela je Delia.

Iz perspektive Evropske izvršne agencije za obrazovanje i kulturu (EACEA), Delia je istakla da upravljanje finansijskim programima nije najvažniji dio njihovog rada, već stvaranje veza i povezivanje partnera.

Naglasila je da je pronalaženje pravih saradnika često ključnije od samog finansiranja projekata.

Delia je ukazala na bogatstvo ideja, talenata i energije u regionu, ali i na izazove u njihovom pretvaranju u konkretne prilike.

„Upravo zbog toga, ovakvi forumi imaju posebnu vrijednost jer omogućavaju direktne susrete i saradnju“, dodala je Delia.

Poseban akcenat stavila je na ulogu deskova Kreativne Evrope, koje je opisala kao ambasadore programa. Oni, prema njenim riječima, imaju ključnu ulogu u informisanju, povezivanju i podršci akterima u kulturnom sektoru, te predstavljaju prvi korak za uključivanje u evropske programe.

„Jačanje njihovih kapaciteta znači i jačanje cjelokupnog sistema“, rekla je Delia.

Govoreći o budućim prioritetima, Delia je izdvojila tri ključna pravca: jačanje regionalne saradnje kroz dugoročna partnerstva, unapređenje pristupačnosti kako bi i manje organizacije i akteri van velikih gradova mogli aktivno učestvovati, kao i ulaganje u kapacitete i održivost kulturnog sektora.

Poručila je da forum ne predstavlja završetak, već početak novog procesa. Istakla je da njegova najveća vrijednost leži u mogućnosti stvaranja novih saradnji, partnerstava i čak prijateljstava, što predstavlja važan korak za dalji razvoj kulturnog prostora regiona.