Na Uskrs hrišćani slave Vaskrsenje Isusa Hrista, ali uz ovaj praznik vezuju se i brojni simboli koji imaju mnogo starije, često pagansko porijeklo. Priče o zecu, jajima i šunki prepune su zanimljivih i neobičnih objašnjenja.

Foto: ilustracija, Pixabay

Iako je hrišćanstvo danas najrasprostranjenija religija na svijetu, ono je relativno mlado – staro nešto više od dvije hiljade godina. Zbog toga nije neobično što su se u njega vremenom utkali mnogi običaji iz drevnih vjerovanja.

Postoji više teorija o porijeklu imena Uskrs

Riječ „Uskrs“, odnosno na engleskom „Easter“, najvjerovatnije ima paganske korijene. Često se povezuje sa Eostre, anglosaksonskom boginjom proljeća i novog života. Od nje, prema jednoj teoriji, potiče i običaj proljećnog slavlja.

Drugi istoričari smatraju da naziv dolazi od latinske fraze „hebdomada alba“, što znači „bijela nedjelja“. Prema toj tradiciji, novi hrišćani krštavani su na Uskrs i nosili su bijelu odjeću, pa je izraz vremenom evoluirao u različite oblike.

Postoje i tumačenja koja povezuju naziv praznika sa drevnim boginjama plodnosti poput Aštarte ili Ištar.

Kada je riječ o našem nazivu „Uskrs“ ili „Vaskrs“, on potiče iz staroslovenskog jezika i vezuje se za riječi koje označavaju rast, obnavljanje i razvoj.

Odakle simboli zeca i jaja

Zec i jaja su danas nezaobilazni simboli Uskrsa, ali njihovo porijeklo vodi daleko u prošlost.

Prema jednoj legendi, boginja Eostre je pronašla pticu koja je umirala od hladnoće i pretvorila je u zeca kako bi je spasila. Iako je promijenila oblik, zec je zadržao sposobnost da nosi jaja i svake godine ih je ukrašavao i poklanjao boginji.

Postoji i vjerovanje da su ljudi nekada smatrali zečeve posebnim bićima koja mogu da se razmnožavaju bez gubitka nevinosti, zbog čega su ih povezivali sa bezgrešnim začećem i kasnije sa Uskrsom.

Jaje je, s druge strane, univerzalni simbol života. U starim civilizacijama, posebno u Egiptu, smatralo se znakom plodnosti i novog početka. Vjerovalo se čak i da je svijet nastao iz jajeta. Običaj bojenja jaja proširio se kasnije, a posebno je zaživio u srednjem vijeku.

Zašto se na Uskrs jede šunka

Tradicija konzumiranja šunke na Uskrs takođe ima svoje korijene u starim mitovima i običajima.

Prema jednom vavilonskom mitu, boginja Ištar je rodila sina Tamuza, kojeg je ubila divlja svinja. Nakon njegove smrti, prema predanju, uveden je običaj konzumiranja svinjskog mesa, kao i period posta koji mu je prethodio.

Kasnije su se ovi običaji uklopili u hrišćansku tradiciju, pa je šunka postala jedno od glavnih jela na vaskršnjoj trpezi, naročito nakon završetka posta.

Bez obzira na različita tumačenja i porijeklo, simboli Uskrsa danas imaju zajedničko značenje – obnovu, novi početak i radost života.