Dok je Njemačka suočena sa dubokom političkom i ekonomskom krizom, društvenim mrežama i medijima širi se neočekivani kult ličnosti bivše njemačke kancelarke Angele Merkel.

 

Foto: YT screenshot/ European Central Bank

Nekada žestoko kritikovana, danas kod mnogih izaziva čežnju za „stabilnim i predvidivim vremenima“, ali analitičari upozoravaju da je takva romantizacija prošlosti opasna iluzija.

Objavljivanje memoara Angele Merkel pod nazivom „Sloboda (Frajhajt)“ izazvalo je nezapamćen medijski i društveni bum. Knjiga je ekspresno osvojila liste bestselera, a prateća marketinška kampanja prerasla je u pravi društveni fenomen, koji njemački analitičari sve češće nazivaju Merkel-kultom ili Merkel-nostalgijom.

Prema posljednjim anketama, svakom četvrtom stanovniku Njemačke nedostaje Merkel na čelu države. Paradoksalno, ta sjeta najizraženija je među mlađom populacijom, ali i među glasačima ljevice i Zelenih — političkih opcija koje su tokom njene šesnaestogodišnje vladavine bile njeni najglasniji kritičari.

Odakle dolazi čežnja

Psiholozi i sociolozi objašnjavaju ovaj fenomen kroz prizmu trenutne globalne i unutrašnje nestabilnosti. U vremenima ekonomske stagnacije, energetske krize i zaoštrenih geopolitičkih odnosa, era Muti („Majke“), kako Nijemci zovu Merkel, iz današnje perspektive mnogima djeluje kao oaza mira i predvidivosti.

Njen stil vođenja politike — smiren, pragmatičan, lišen velikih ideoloških drama i prepoznatljiv po sklapanju kompromisa — danas se doživljava kao sinonim za stabilnost.

Za generaciju koja je odrasla tokom njene vladavine, Merkel predstavlja konstantu i osnovni osjećaj sigurnosti, koji u savremenom političkom pejzažu bolno nedostaje.

Druga strana medalje

Međutim, dok kultura sjećanja stvara idealizovanu sliku bivše kancelarke, kritičari i politički analitičari upozoravaju na opasne posljedice kolektivne amnezije.

Mnogi ističu da su upravo odluke iz ere Merkel postavile temelje za današnje goruće probleme Njemačke. Kao ključni promašaji njene politike izdvajaju se:

Energetska zavisnost: Naglo gašenje nuklearnih elektrana, uz istovremeno zanemarivanje razvoja obnovljivih izvora energije, gurnulo je zemlju u potpunu zavisnost od jeftinog ruskog gasa — strategija koja se poslije 2022. pokazala kao veoma loša;

Migraciona kriza: Deset godina nakon njene čuvene rečenice „Uspjećemo (Vir šafen das)“, kritičari tvrde da je nekontrolisani priliv migranata trajno podijelio društvo i direktno trasirao put za dramatičan uspon ekstremne desnice;

Zastarjela infrastruktura: Tokom njene vladavine strogo se štedjelo na investicijama, zbog čega su njemačke željeznice, digitalna mreža i javna infrastruktura danas u veoma lošem stanju.

Podijeljena stranka

Ova nostalgija stvara ozbiljne probleme i unutar njene matične stranke, Hrišćansko-demokratske unije (CDU).

Stranka je danas duboko podijeljena kada je riječ o njenom nasljeđu. Dok jedno krilo želi potpuno distanciranje od njene politike, kriveći je za gubitak tradicionalnog konzervativnog identiteta i uspon desnice, drugi u njenom povratku u javni prostor vide priliku za unutarstranačko pomirenje i privlačenje umjerenih birača centrističkog profila.

Zaključak analitičara jeste da euforija nastala povodom memoara Angele Merkel više govori o trenutnom stanju duha njemačke nacije nego o stvarnim dostignućima njene vladavine.

Čežnja za prošlošću zapravo predstavlja bježanje od složenih izazova sadašnjice, ali povratak u „predvidivu eru“ više nije moguć, a računi za propuštene reforme iz tog perioda upravo dolaze na naplatu, piše bavarski dnevnik BR24.