Savremeni bezbjednosni izazovi prevazilaze granice pojedinačnih država i zato je važno da na njih odgovaramo kroz snažnu međusobnu saradnju, kazao je ministar unutrašnjih poslova Danilo Šaranović.

Foto: Vlada rne Gore

On je bio domaćin prvog dana Foruma ministara EU - Zapadni Balkan za oblast unutrašnjih poslova i pravosuđa u Budvi, kojem su prisustvovali i ministar pravde, migracija i unutrašnjih poslova Irske Džim Okalahan u ime predsjedavanja Savjetu Evropske unije i evropski komesar za pravosuđe Majkl Mekgrat.

Sastanku su prisustvovali i predstavnici predstojećih predsjedavanja Savjetu EU – Litvanije i Grčke, kao i predstavnici Evropske službe za vanjske poslove.

Sastanak je potvrdio zajedničku posvećenost i blisko partnerstvo u oblastima pravosuđa i unutrašnjih poslova, saopštilo je Ministarstvo unutrašnjih poslova (MUP).

"Zadovoljstvo mi je što smo danas ovdje u Budvi imali priliku da sa našim partnerima iz Evropske unije i država Zapadnog Balkana, otvoreno i sadržajno razgovaramo o pitanjima koja su od značaja za bezbjednost građana, stabilnost regiona i budućnost evropskog prostora. Forum je još jednom potvrdio da savremeni bezbjednosni izazovi prevazilaze granice pojedinačnih država i koliko je važno da na njih odgovaramo kroz snažnu međusobnu saradnju. Borba protiv organizovanog kriminala u digitalnom dobu, jačanje sistema migracija i azila kao i efikasnije upravljanje granicama zahtijevaju snažne institucije, pravovremenu razmjenu informacija i još intenzivniju saradnju Evropske unije i Zapadnog Balkana", rekao je Šaranović.

Kaže da je posebno značajno što su, kroz današnje konstruktivne razgovore, dodatno naglasili potrebu za jačanjem zajedničkih kapaciteta u borbi protiv kriminalnih mreža koje sve više koriste digitalne tehnologije, kao i za unapređenjem operativne saradnje, prekograničnih istraga i zaštite građana u digitalnom prostoru. U tom kontekstu, Crna Gora ostaje posvećena razvoju sajber kapaciteta, a značajnu ulogu u tom procesu ima i Regionalni centar za sajber kapacitete WB3C, sa sjedištem u Podgorici, koji predstavlja važan resurs ne samo za našu državu već i cijeli region, rekao je ministar.

Šaranović je kazao da su, kad je riječ o migracijama i upravljanju granicama, zajednički prepoznali važnost pravovremene primjene evropskih standarda, usklađivanja viznih politika i unapređenja sistema azila i povratka: "Crna Gora je u ovom procesu već ostvarila značajne pomake – od potpunog usklađivanja vizne politike sa politikom Evropske unije do razvoja Nacionalnog koordinacionog centra i unapređenja sistema elektronskog nadzora državne granice."

Poručio je da za Crnu Goru evropski standardi nisu obaveze koje će ispunjavati tek nakon pristupanja, već osnova na kojoj "već gradimo efikasnije institucije i sigurnije društvo". "Zato u oblasti unutrašnjih poslova nastavljamo sa reformama, svjesni da se napredak na evropskom putu ne mjeri samo usvojenim propisima već i rezultatima vidljivim u praksi", dodao je Šaranović.

Kazao je kako su se saglasili da je jednako važno da bezbjednost i vladavina prava budu vrijednosti koje se međusobno osnažuju. Efikasan bezbjednosni sistem, ističe, nije samo onaj koji uspješno odgovara na prijetnje, već i onaj koji svojim djelovanjem dosljedno štiti prava i interese građana.

Izrazio je zahvalnost irskom predsjedavanju Savjetu EU na posvećenosti i doprinosu današnjim diskusijama, kao i svim kolegama koje su svojim iskustvom i predlozima doprinijeli njihovom kvalitetu. Šaranović je, kako je rekao, uvjeren da će kontinuitet saradnje sa narednim predsjedavajućim državama, Litvanijom i Grčkom, biti dodatni podsticaj za ostvarivanje zajedničkih prioriteta.

Poručio je da cilj Crne Gore nije samo da dostigne evropske standarde, već da izgradi institucije koje će ih dosljedno primjenjivati, štititi prava građana i garantovati bezbjednost.

"Upravo u tome vidimo suštinu evropskih integracija i odgovornost koju dijelimo sa našim partnerima. Uvjeren sam da su današnji razgovori dodatno učvrstili naše međusobno povjerenje i partnertvo i pokazali da samo kroz zajedničko djelovanje možemo odgovoriti na izazove koji oblikuju našu zajedničku budućnost", rekao je Šaranović.

Sesija o unutrašnjim poslovima: Borba protiv kriminala u digitalnom dobu

MUP je saopštio da su Evropska unija i partneri sa Zapadnog Balkana razgovarali o načinima za dalje unapređenje saradnje u oblasti onlajn dimenzije unutrašnje bezbjednosti. Razgovori su bili usmjereni na prevenciju i borbu protiv seksualnog zlostavljanja djece na internetu, vrbovanja djece putem interneta i sajber nasilja, kao i na suzbijanje onlajn prevara kroz jačanje regionalne i međunarodne saradnje u otkrivanju i istraživanju internet prevara.

Učesnici su ukazali na prijetnje koje predstavljaju sajber napadi, onlajn prevare i seksualno iskorišćavanje djece putem interneta, koji spadaju među najbrže rastuće oblike kriminala. Istakli su da kriminalne mreže koriste nedostatke u prekograničnoj saradnji i razlike između pravnih sistema kako bi sprovodile svoje nezakonite aktivnosti.

U cilju efikasnijeg suzbijanja onlajn prevara, naglašena je potreba za daljim unapređenjem kapaciteta za digitalne istrage i digitalnu forenziku, između ostalog i uz podršku agencija EU, posebno Agencije Evropske unije za saradnju organa za sprovođenje zakona (Europol) i Agencije Evropske unije za obuku u oblasti sprovođenja zakona (CEPOL).

"Evropska unija i partneri sa Zapadnog Balkana nastaviće zajedničke napore u borbi protiv seksualnog zlostavljanja djece i seksualnog iskorišćavanja djece, uz istovremeno suočavanje sa prijetnjama koje donose nove tehnologije, uključujući sve učestaliju pojavu dipfejk (deepfake) sadržaja i materijala seksualnog zlostavljanja djece generisanih vještačkom inteligencijom", piše u saopštenju.

Naglašena je važnost djelotvorne saradnje sa onlajn platformama u cilju prijavljivanja nezakonitog sadržaja i obezbjeđivanja zakonitog pristupa podacima. Učesnici su pozdravili podršku agencija EU u otvaranju novih mogućnosti za saradnju unutar regiona i šire. Takođe, istaknut je značaj nastavka i dodatnog jačanja saradnje u okviru aktuelnog ciklusa Evropske multidisciplinarne platforme za borbu protiv kriminalnih prijetnji (EMPACT).

"Pored toga, prepoznata je uloga Centra za sajber kapacitete Zapadnog Balkana (Western Balkans Cyber Capacity Centre) u pružanju stručne podrške i jačanju sajber kapaciteta širom regiona Zapadnog Balkana", dodaje MUP.

Jačanje upravljanja migracijama, azilom i granicama

Evropska unija i partneri sa Zapadnog Balkana pozdravili su, kako je saopšteno, ostvareni napredak u sprovođenju Akcionog plana EU za Zapadni Balkan iz decembra 2022. godine, i "ponovo su potvrdili zajedničku posvećenost" suzbijanju nezakonitih migracija kroz jačanje zaštite granica, borbu protiv krijumčarenja migranata i trgovine ljudima.

Naglašena je važnost unapređenja saradnje između partnera sa Zapadnog Balkana i relevantnih agencija EU, posebno Evropske agencije za graničnu i obalsku stražu (Frontex), Agencije Evropske unije za azil (EUAA) i Europola, uključujući i saradnju u okviru Globalnog saveza za borbu protiv krijumčarenja migranata.

"Učesnici su istakli potrebu za nastavkom napora u suočavanju sa porastom nasilja u koje su uključeni krijumčari migranata i kriminalne grupe, uz istovremeno obezbjeđivanje adekvatnih mehanizama zaštite i blagovremene podrške žrtvama trgovine ljudima, kao i migrantima koji su bili predmet krijumčarenja i koji su izloženi zlostavljanju ili kriminalnim aktivnostima, u skladu sa standardima EU i međunarodnim standardima", piše u saopštenju.

Evropska unija informisala je učesnike o aktivnostima na uspostavljanju novog režima sankcija usmjerenog na suzbijanje krijumčarenja migranata, trgovine ljudima i drugih teških oblika organizovanog kriminala. Taj režim omogućiće Evropskoj uniji da počiniocima tih nezakonitih aktivnosti izrekne mjere zamrzavanja imovine i zabrane putovanja.

"Evropska unija ponovo je potvrdila kontinuiranu političku i finansijsku podršku regionu u oblastima migracija, azila i upravljanja granicama. Istaknuto je da usklađivanje sa viznom politikom EU treba da ostane jedan od prioriteta, uz napomenu da takvo usklađivanje ima pozitivan uticaj na smanjenje nezakonitih prelazaka državnih granica. Pored toga, EU i partneri sa Zapadnog Balkana razgovarali su o sprovođenju Pakta EU o migracijama i azilu, kao i o naporima za unapređenje saradnje u drugim ključnim oblastima, uključujući povratak i readmisiju", piše u saopštenju.