Nakon ostavke predsjednika Republike, Srbija očekuje vanredne predsjedničke izbore, čije održavanje mora da bude usklađeno sa zakonskim rokovima, koji ostavljaju sve manje prostora za odlaganje raspisivanja.

Foto: Ilustracija/Pixabay.com 

Iako je rok za održavanje izbora jasno definisan, njihovo raspisivanje odvija se u okolnostima paralelnih političkih i institucionalnih procesa, prije svega konstituisanja novog saziva Skupštine i formiranja nove Vlade Srbije. Ti procesi odvijaju se uporedo sa pripremama za izbor novog predsjednika Republike.

Prema Ustavu Srbije, s obzirom na to da je predsjednik Republike podnio ostavku prije isteka mandata, predsjednik Narodne skupštine dužan je da raspiše izbore tako da budu održani najkasnije u roku od tri mjeseca od dana prestanka mandata.

Do izbora novog predsjednika Republike, njegove ustavne nadležnosti i dužnosti privremeno preuzima predsjednik Narodne skupštine Republike Srbije, koji u tom periodu obavlja funkciju šefa države. To znači da predsjednik parlamenta predstavlja Srbiju, proglašava zakone i obavlja druge poslove iz nadležnosti predsednika Republike, u skladu sa Ustavom i zakonom.

U konkretnom slučaju, krajnji rok za održavanje izbora je 27. decembar, što znači da bi, ukoliko se glasanje održi poslednjeg dana zakonskog roka, odluka o raspisivanju morala da bude donijeta najkasnije 27. novembra.

Zakon o izboru predsjednika Republike propisuje da od dana raspisivanja izbora do dana glasanja mora da prođe najmanje 30, a najviše 60 dana, što ostavlja prostor da se izbori održe i ranije, ali ne i nakon isteka ustavnog roka.

Dinamika formiranja nove Vlade i konstituisanja Skupštine utiče i na usvajanje budžeta za 2027. godinu. Zakonski rok za njegovo donošenje je 20. decembar, a ukoliko se ne ispoštuje, država od početka naredne godine prelazi na privremeno finansiranje.

Iz tehničke Vlade je poručeno da će donošenje budžeta biti pitanje za novu vlast i da, ako se ne usvoji do 20. decembra, sledi odluka o privremenom finansiranju. Privremeno finansiranje omogućava redovno izmirivanje obaveza, uključujući plate i penzije, ali uz zakonska ograničenja u visini rashoda.