Crnoj Gori je potrebna izvršna vlast koja ni u jednom segmentu ne dovodi u pitanje članstvo u Evropskoj uniji kao apsolutni prioritet. Najracionalnije rješenje bila bi vlada evropskog jedinstva, sa jasnim i vremenski ograničenim mandatom – da se do kraja sprovedu reforme i zatvore pregovori. Sve drugo bi značilo produžavanje političke nestabilnosti i propuštanje istorijske šanse koju Crna Gora ima. U toj vladi bi trebalo da učestvuju sve proevropske vladajuće i opozicione partije – kazao je za Pobjedu Zlatko Vujović, politički analitičar i predsjednik Upravnog odbora Centra za monitoring i istraživanja (CEMI).

Foto: Youtube screenshot/ MediaBiro, arhiva

Vujović je ocijenio da su zahtjevi za promjenu Ustava u dijelu jezika, zastave i državljanstva još jedan u nizu pokušaja političke destabilizacije aktuelne parlamentarne većine, sa jasnim ciljem – sprečavanje ili makar ozbiljno usporavanje završetka evropskih integracija.

DIO ŠIRE STRATEGIJE
 
Komentarišući zahtjeve Milana Kneževića i DNP-a da se mijenja Ustav u dijelu jezika, zastave i državljanstva, čime je ta partija uslovila ostanak u vlasti, Vujović je kazao da oni nijesu incident, već dio šire strategije destabilizacije parlamentarne većine. 

“Zahtjeve koje je ispostavio Milan Knežević i Demokratska narodna partija ne treba posmatrati izolovano, niti kao unutrašnje političko pitanje. Riječ je o potezu koji ima jasan regionalni i geopolitički kontekst. Knežević se u prethodnom periodu definitivno profilisao kao ključni politički partner i saveznik Aleksandra Vučića, što je i javno potvrđeno iz Beograda, gdje se on promoviše kao centralna figura prosrpske politike u Crnoj Gori. U tom smislu, zahtjevi za promjenu Ustava u dijelu jezika, zastave i državljanstva predstavljaju još jedan u nizu pokušaja političke destabilizacije aktuelne parlamentarne većine, sa jasnim ciljem – sprečavanje ili makar ozbiljno usporavanje završetka evropskih integracija”, istakao je Vujović.

Na pitanje zašto Knežević baš sad ispostavlja ovakve zahtjeve, on je odgovorio da tajming nije slučajan.

“Crna Gora se nalazi u osjetljivoj fazi pregovaračkog procesa i upravo tada se otvaraju teme sa snažnim identitetskim i konfliktnim potencijalom. Više puta sam upozoravao da će se kako se Crna Gora bude približavala zatvaranju pregovora, krize i incidenti proizvoditi planski i kontinuitetno. To je u direktnom interesu zvaničnog Beograda, koji ne može sebi dozvoliti scenario u kojem Crna Gora postaje članica Evropske unije prije Srbije. Sve što se dešava posljednjih mjeseci uklapa se u tu logiku”, kazao je Vujović.

Na pitanje da li to direktno ugrožava evropski put Crne Gore, Vujović je odgovorio potvrdno.

“Nema dileme da ovakvi zahtjevi ugrožavaju evropski put Crne Gore. Oni su upravo sa tim ciljem i osmišljeni. To ne predstavlja iznenađenje ni za domaću političku javnost, ali ni za naše zapadne partnere. Očekivano je da prosrpske partije, iako dio vlasti, djeluju u skladu sa interesima Beograda, ali i Moskve”, kazao je Vujović.

Prema njegovim riječima, problem je u tome što takvim ponašanjem direktno ulaze u koliziju sa strateškim interesima Evropske unije i ključnih država članica.

“Time, praktično, urušavaju povjerenje prema Crnoj Gori kao kredibilnom kandidatu i dovode u pitanje podršku koju smo godinama gradili. To je politički kratkovido i dugoročno štetno, čak i za same aktere koji takvu politiku sprovode”, istakao je Vujović.

USTAVNE PROMJENE NEOSTVARIVE

Upitan što očekuje od parlamentarne većine kada su u pitanju zahtjevi DNP-a i da li su oni ostvarivi, Vujović je rekao da su ustavne promjene neostvarive, te da je cilj destabilizacija.

“Zahtjevi DNP-a su, sa formalno-pravnog stanovišta, gotovo neostvarivi. Ne postoji realna mogućnost obezbjeđivanja kvalifikovane većine za ustavne promjene, niti ispunjavanja dodatnih procedura koje bi neminovno vodile ka referendumu sa izuzetno visokim cenzusom (3/5 od ukupno upisanih da podrži). Zbog toga je jasno da stvarni cilj nije promjena Ustava, već politička destabilizacija i stvaranje ambijenta za eventualne vanredne izbore”, kazao je Vujović.

Na pitanje vjeruje li Kneževiću da će izaći iz vlasti ako mu zahtjevi ostanu neispunjeni, Vujović je rekao da, što se tiče prijetnji izlaskom iz vlasti, Knežević se u takvoj poziciji ne osjeća komforno.

“Njegova partija je snažno vezana za privilegije i resurse koje vlast donosi. Ipak, ne treba isključiti ni taj scenario – ukoliko iz Beograda stigne jasan politički signal da se vlast napusti, on će to učiniti, bez obzira na unutrašnje otpore u samoj partiji”, istakao je Vujović.

Upitan što je pozadina protesta Botunjana – kolektor ili nešto drugo, Vujović je rekao da je slučaj Botuna posebno ilustrativan.

“On je pokazao visok stepen sinhronizacije – i u iznenadnom prestanku protesta i u njihovom ponovnom aktiviranju, ali i u jasno definisanoj strategiji blokade ključnih saobraćajnica. To snažno ukazuje na to da odluke nijesu donošene isključivo na lokalnom nivou, već da postoje politički centri van Crne Gore koji utiču na tok i ciljeve tih aktivnosti”, kazao je Vujović.

Prema njegovim riječima, posebno je apsurdno da Demokratska narodna partija učestvuje u blokadama aerodroma i saobraćaja, imajući u vidu da upravo njen kadar ima snažan institucionalni uticaj u sektoru saobraćaja, uključujući i upravljanje ključnim državnim resursima.

“Time se svjesno nanosi šteta Crnoj Gori kao turističkoj destinaciji i državi čija ekonomija u velikoj mjeri zavisi od nesmetanog funkcionisanja saobraćaja”, rekao je Vujović.

Istakao je da je utisak da ovaj protest nema suštinsku vezu sa autentičnim interesima građana Botuna ili Zete.

“Broj lokalnih stanovnika koji u njemu učestvuju vrlo je ograničen. Riječ je prije svega o partijskim akcijama, dok su građani u velikoj mjeri dovedeni u zabludu i instrumentalizovani za šire političke ciljeve”, dodao je Vujović.

SVAKA OPCIJA MOGUĆA

Na pitanje ima li premijer Milojko Spajić rezervnu varijantu ako bi se desilo da DNP izađe iz vlasti, te da li ima približavanja PES-a sa DPS-om, Vujović je rekao da premijer Spajić sigurno nije bio iznenađen ponašanjem DNP-a, NSD-a i SNP-a.

“To su obrasci koji su bili očekivani, uz razlike samo u taktici. Različiti scenariji su, po svemu sudeći, već razmatrani i u komunikaciji sa zapadnim partnerima. Ne treba isključiti nijednu opciju – od opstanka postojeće koalicije, preko njene djelimične prekompozicije, do formiranja drugačije parlamentarne većine. Novi parlamentarni izbori su, međutim, najmanje racionalna opcija, jer bi gotovo sigurno doveli do ozbiljnog zastoja u evropskim integracijama, ali ni njih ne treba skroz isključiti kao najradikalniji scenarij”, istakao je Vujović.

Komentarišući analizu evropskih diplomata uključenih u proces integracije naše države, u kojoj se sugeriše da je Crnoj Gori potrebna pro-EU vlada koja će dovesti pristupanje EU do kraja, Vujović je saglasan da je potrebna snažna proevropska vlada.

“Ocjene evropskih diplomata da je Crnoj Gori potrebna snažno proevropska vlada su u potpunosti utemeljene. Državi je potrebna izvršna vlast koja ni u jednom segmentu ne dovodi u pitanje članstvo u Evropskoj uniji kao apsolutni prioritet. Najracionalnije rješenje bila bi vlada evropskog jedinstva, sa jasnim i vremenski ograničenim mandatom – da se do kraja sprovedu reforme i zatvore pregovori. Sve drugo bi značilo produžavanje političke nestabilnosti i propuštanje istorijske šanse koju Crna Gora danas ima. U toj vladi bi trebalo da učestvuju sve proevropske vladajuće i opozicione partije”, dodao je Vujović.

DNP uz snažnu podršku iz Srbije može postati dominantna snaga srpskog bloka u Crnoj Gori

Zlatko Vujović je, komentarišući ostavku Dragana Bojovića na sve funkcije u DNP-u i na pitanje kakvu političku sudbinu partije očekuje, istakao da ostavka Dragana Bojovića ukazuje na postojanje ozbiljnih unutrašnjih tenzija u DNP-u.

“Nijesu svi spremni da slijede politiku stalne konfrontacije i potencijalnog napuštanja vlasti. Ipak, radikalizacija koju sprovodi Knežević ne mora nužno štetiti njegovom rejtingu unutar prosrpskog biračkog tijela. Naprotiv, on se time dodatno pozicionira kao glavni politički favorit Beograda. Ukoliko se nastavi marginalizacija drugih prosrpskih partija, realan je scenario u kojem DNP, uz snažnu političku i medijsku podršku iz Srbije, dodatno ojača i na narednim izborima postane dominantna snaga tog bloka, a Knežević ključni lider srpskog bloka u Crnoj Gori. To bi značajno promijenilo političku konfiguraciju u Crnoj Gori i dodatno otežalo evropski put države”, zaključio je Vujović.