Mars je nekada bio „plava planeta“, sa okeanom veličine današnjeg Arktičkog okeana koji je prekrivao čitavu sjevernu polovinu planete, sugeriše nova studija.

Foto: Ilustracija/ Pixabay.com

Novi dokazi o drevnim rijekama ukazuju na to da je Mars možda bio „plava planeta“, zahvaljujući okeanu koji se prostirao preko cijele njegove sjeverne hemisfere.

Kamere sa nekoliko orbitera oko Marsa zabilježile su prašnjave ostatke onoga što izgleda kao riječne delte, opisane u istraživanju objavljenom 7. januara u časopisu NPJ Space Exploration.

Tim, koji su predvodili istraživači sa Univerziteta u Bernu, proučavao je čuvenu Dolinu Marineris, najveći sistem dolina na Marsu, koji je pet puta duži od Velikog kanjona. U tom regionu Crvene planete naučnici su uočili strukture u blizini kanjonskog sistema koje podsjećaju na riječne delte na Zemlji.

„Ove strukture predstavljaju ušće rijeke u okean. Nova studija stoga pruža jasne dokaze o postojanju obale, a samim tim i o nekadašnjem okeanu na Marsu“, navode naučnici.

Iako je Mars danas suv i prašnjav, postoje brojni pokazatelji da je planeta u dalekoj prošlosti imala vodu. Na primjer, marsovski roveri su uočili takozvane „borovnice“ – kamenčiće koji mogu sadržavati minerale gvožđe-oksida nastale u prisustvu vode. Nasim rover Curiosity je 2025. godine snimio moguće talasaste strukture drevnog riječnog korita, dok su neke orbitalne misije otkrile ono što bi mogle biti ogromne podzemne zalihe vode.

Nova studija fokusirala se na geomorfologiju Marsa, odnosno proučavanje njegove površine i procesa koji je oblikuju, koristeći podatke sa više svemirskih letjelica, uključujući orbitere ExoMars Trace Gas Orbiter, Mars Express i Mars Reconnaissance Orbiter.

„Jedinstveni satelitski snimci Marsa visoke rezolucije omogućili su nam da detaljno proučimo marsovski pejzaž kroz istraživanje i mapiranje“, izjavio je Ignacijus Argadestya, glavni autor studije i doktorand na Institutu za geološke nauke i Institutu za fiziku Univerziteta u Bernu.

„Tokom mjerenja i mapiranja marsovskih snimaka mogao sam da prepoznam planine i doline koje podsjećaju na planinske pejzaže na Zemlji. Međutim, posebno su me impresionirale delte koje sam otkrio na ivici jedne od planina“, rekao je Argadestya.

Tim je identifikovao moguće lepezaste delte, koje nastaju kada se sediment i pijesak talože u mirnoj vodi. Naslage na marsovskim snimcima veoma su slične aktivnim lepezastim deltama na Zemlji, koje se formiraju na mjestima gdje se rijeke ulijevaju u okean.

Sve ove naslage mapirane su na nadmorskoj visini između 3.650 i 3.750 metara i nastale su prije približno 3,37 milijardi godina. Pošto se sve nalaze na približno istoj visini i u regionu sjevernih nizija Marsa i Doline Marineris, istraživači tvrde da ove strukture označavaju granice drevne obale. Tim dodaje da je okean koji je nekada postojao vjerovatno prekrivao čitavu sjevernu hemisferu Marsa.

Djelimično se oslanjajući na ranija istraživanja, naučnici navode da je ovaj drevni marsovski okean bio najmanje velik kao današnji Arktički okean.

„Nismo prvi koji su postavili hipotezu o postojanju i veličini okeana. Međutim, ranije tvrdnje su se zasnivale na manje preciznim podacima i djelimično na indirektnim argumentima. Naša rekonstrukcija nivoa mora, s druge strane, zasniva se na jasnim dokazima postojanja obale, jer smo mogli da koristimo snimke visoke rezolucije“, rekao je Fric Šluneger, profesor geologije na Univerzitetu u Bernu i koautor studije.